Hamâsetle Değil, Adaletle Devlet Olunur

Bir ülkenin en büyük hatası, düşmanı dışarıda ararken içeride kendi vatandaşını “tehdit” gibi görmesidir. Devlet dediğimiz şey; halkının hayatını kolaylaştırmak, güvenliğini sağlamak, haklarını korumak ve onurunu teminat altına almak için vardır. Kendi insanıyla uğraşan, vatandaşını kıyafetinden, saçından, inancından, fikrinden dolayı hedef tahtasına koyan bir yapı, devlet ciddiyetini kaybetmeye başlar. O noktadan sonra “güç” diye pazarlanan şey, gerçekte yalnızca zorbalığın kabalaşmış hâlidir.

Bir toplumun kızlarının saçına, kadınların kıyafetine, insanların tercihine karışan; dahası bunu baskıyla, korkuyla, şiddetle dayatan bir düzen, yalnızca bireysel özgürlükleri değil, toplumsal vicdanı da boğar. “Saçını kapatmadı” diye kadının can güvenliğini tartışmalı hâle getiren bir yerde devlet, kendi varlık sebebini inkâr etmiş demektir. Çünkü hukuk, kimlik dayatmasının sopası değil; herkesin yaşam hakkının kalkanı olmak zorundadır.

Sonra aynı düzen, dışarıya karşı büyük sözler söylemeye başlar. Amerikan malı yapay zekalardan oluşturduğu saçma sapan videolarla şovlar yapar. Kimi zaman dünyaya meydan okur, kimi zaman “şunu yaptık, bunu vurduk” türünden hamâsetli açıklamalarla iç kamuoyunu diri tutmaya çalışır. Oysa dünyada hiçbir gerçeklik, sloganla değişmiyor. Bir devletin itibarı, kürsüdeki ses tonuyla değil; kurumlarının işleyişiyle, hukukunun gücüyle, vatandaşına verdiği güven duygusuyla ölçülüyor.

İçeride baskıyı büyütenler, dışarıda çoğu kez zayıflar. Çünkü baskı, toplumu güçlendirmez; toplumu kırılganlaştırır. Korku iklimi üretir, liyakati aşındırır, kurumsal aklı eritir. Bugün “radar yok, hava savunması yok” diye konuşulan her kırılganlık; yalnızca teknolojik eksikliği değil, bir yönetim zihniyetini de ele verir. Bir ülke, savunmasını yalnız silahla kurmaz; bilgiyle, bilimle, kurumsal disiplinle, şeffaflıkla, hesap verebilirlikle kurar. Bunlar yoksa, propaganda vardır. Propaganda varsa, gerçekler er ya da geç duvara çarpar.

Bir başka ağır tablo: “Tek toplantıda onlarca yetkili öldürüldü” gibi cümleler, bize sadece güvenlik zaafını değil, sistemin içinin nasıl boşaldığını da anlatır. Devlet aklı, kişilere bağımlı bir gösteri düzeni değildir. Kurumlar ayakta değilse, bürokrasi liyakatle değil sadakatle kurulmuşsa, yönetim kendini toplumdan yalıtmışsa, en kritik anda görünen şey şudur: İçeride halka sert davranan yapı, dışarıda kırılganlaşır ve tek toplantıda 40’ın üzerinde en üst yöneticisinin ölmesini bile önleyemez. Tek seferde onlarca gemisi denizin dibini boylar ve hiçbir şey yapamaz, sadece acı bir şekilde olayları izler.

Burada mesele bir ülkeyi küçük düşürmek değil; bir gerçeği hatırlatmaktır: Hamâsetle bir yere varılmaz. Kendi milletine zulmetmekle, toplumu hizaya sokarak, hayat tarzlarını düşmanlaştırarak, inancı ve fikri suç sayarak bir gelecek kurulamaz. Çünkü gelecek dediğimiz şey; akıl, bilim, insanlık ve insan hakları üzerine inşa edilir. Demokrasi, yalnız sandık değil; hukuk devleti, kuvvetler ayrılığı, ifade özgürlüğü, adil yargılanma hakkı ve eşit vatandaşlık demektir. Bunları geliştirmeyen toplum, enerjisini kavgalara harcar; ilerlemeye değil, gerilemeye çalışır.

İnanca saygı, fikir çeşitliliğine tahammül, kadınların hayat hakkına koşulsuz güvence, gençlerin özgürce nefes alabildiği bir iklim… Bunlar lüks değil; devlet olmanın şartıdır. Adaletin olmadığı yerde güven olmaz; güvenin olmadığı yerde ekonomi yürümez; ekonominin yürümediği yerde sosyal barış ayakta kalmaz; sosyal barış çökerse ülkenin içi de dışı da savrulur. İşte tam da bu yüzden “adaletsiz devlet bir yere varamaz” cümlesi bir slogan değil, bir siyaset bilimi tespitidir.

İnanın ben de üzülüyorum İran’a. Şu mübarek Ramazan günlerinde yaşanan bu gelişmeleri, bu ağır yenilgiyi, bu acıları ben de kabul edemiyorum ama şunu da bilmemiz gerekiyor, bu sonucu oluşturanlar bizler değiliz, Suriye’de, Irak’ta, Lübnan’da, Yemen’de aynı mezhepten değiliz diye Müslüman katledenlerdir bu durumun sorumlusu. Ülkesini adam gibi yönetemeyenlerdir bu durumun sorumlusu.

Devlet, mazlum üretmemelidir. Mazlum insanları korumalıdır. Kendi vatandaşını inciten bir düzen; yarın dünyaya “hak” adına söz söyleme meşruiyetini de kaybeder. Çünkü haklılık, önce içeride başlar. Önce kendi insanına adaletle davranacaksın. Önce kadınların canını koruyacaksın. Önce farklı düşüneni düşman değil, yurttaş sayacaksın. Önce bilimi ve liyakati kurumlarının temeline koyacaksın.

Son söz: Güç, bağırmak değildir. Güç; adaletli olmak, hakkı teslim etmek, insanın onurunu korumak ve devleti vatandaşın güvence kapısı hâline getirmektir. Hamâsetin sesi bir süre kalabalığı coşturabilir; ama tarihin hükmü, her zaman adaletin terazisiyle verilir.