Duygular da Oruç Tutmalı

Üsküdar Üniversitesi Kurucu Rektörü, Psikiyatrist Prof. Dr. Nevzat Tarhan, Ramazan ayının manevi ve psikolojik boyutuna ilişkin değerlendirmelerinde, bu dönemin “dur, düşün, yeniden başla” çağrısı taşıdığına dikkat çekti. Ramazan’ın kişinin hayatına dışarıdan bakmasını sağlayan bir iç muhasebe imkânı sunduğunu belirten Tarhan, bu sürecin kalıcı bir dönüşüme evrilebilmesi için Ramazan sonrasına taşınması gerektiğini vurguladı.

“Anlamı gözden geçirme fırsatı”

Ramazan’ın psikiyatrik açıdan “yeniden başlamak için bir fırsat” olduğuna işaret eden Tarhan, bireyin rutinini, hedeflerini ve hatalarını sorgulayabileceği bir “içsel yolculuk” dönemine girildiğini söyledi. Tarhan, kişinin yaptığı işe eleştirel bir gözle bakmasının ve kendini yeniden düzenlemesinin önemini vurgulayarak, Ramazan’ı “anlamı gözden geçirme fırsatı” olarak niteledi.

“Ruhumuza atılan bir resetleme”

Tarhan, duygu, düşünce, davranış ve değer kalıplarının beyinde kayıtlı olduğuna dikkat çekerek, Ramazan’ın bu kalıpları yeniden ele almak için güçlü bir zemin sunduğunu belirtti. “Son bir yıl içinde hayatımıza yeni aktörler, yeni düşünce kalıpları, yeni tehditler ve fırsatlar eklenmiş olabilir” diyen Tarhan, bu unsurların yeniden analiz edilmesi gerektiğini ifade etti.

Ramazan, “psikolojik SWOT” analizi gibi

Beyin fırtınası çalışmalarında kullanılan SWOT yöntemini hatırlatan Tarhan, Ramazan’ın kişiye benzer bir değerlendirme çerçevesi sunduğunu belirtti. Buna göre birey; güçlü ve zayıf yönlerini, hedefini, karşılaşabileceği tehditleri ve sahip olduğu fırsatları “üçüncü bir gözle” ele alabilir. Tarhan, Ramazan’ın bu yönüyle insanın kendi yaşamına dair “psikolojik bir SWOT analizi” yapabileceği özel bir dönem olarak değerlendirilebileceğini söyledi.

“Oruç, niyetle başlar”

Ramazan’ın yalnızca bedensel bir açlık süreci olmadığını vurgulayan Tarhan, asıl değerin “niyet” ile başladığını dile getirdi. Kişinin “Amaçlarıma ne ölçüde hizmet ediyorum, doğru stratejiyle mi ilerliyorum?” gibi sorularla kendini yoklaması halinde Ramazan’ın “açlık kürünün” ötesine geçeceğini belirtti. Tarhan, Anadolu’da Ramazan için “Niyetli misin?” denilmesini bu bakımdan “manidar” bulduğunu ifade etti.

Toplumsal huzur ve bağımlılıklarda ara verme

Ramazan’ın toplumsal hayata da olumlu yansımaları olduğuna değinen Tarhan, alkol ve madde kullanan bireylerin önemli bir kısmının Ramazan ayında bu alışkanlıklara ara verdiğine ilişkin bulgulara dikkat çekti. Bu azalmanın aile içi iletişime ve ev ortamındaki huzura yansıdığını belirten Tarhan, çocukların da Ramazan’ı “daha sıcak ve huzurlu” hatırladıklarını kaydetti.

“Psikolojik sağlamlık antrenmanı”

Tarhan, Ramazan’ı “dayanıklılık eğitimi” olarak tanımlayarak, kişinin isteklerini erteleme becerisinin güçlendiğini, empati duygusunun pekiştiğini söyledi. Ramazan’ın açlık deneyimi üzerinden ihtiyaç sahiplerini daha iyi anlama, iyiliği gündelik hayatın parçası hâline getirme ve toplumsal duyarlılığı artırma yönüyle “sosyal bir ay” olduğunun altını çizdi.

“Çağın iki temel hastalığı: Bencillik ve dünyacılık”

Günümüz dünyasında bencillik ve dünyacılık eğilimlerinin manevi kaynakları zayıflattığını ifade eden Tarhan, bu tabloya karşı Ramazan’ın bir sorgulama ve farkındalık zemini sunduğunu dile getirdi. Bencillik ve narsistik eğilimlerin artışına işaret eden Tarhan, bireysel fayda ile toplumsal fayda arasında denge kurmanın önemini vurguladı.

“Sessiz iyilik” çağrısı

Tarhan, Ramazan’da “sessiz iyilik” anlayışının öne çıkarılması gerektiğini belirterek, sadaka taşları geleneğini örnek gösterdi. Mahalle bakkalındaki veresiye borçlarının kapatılması gibi uygulamaların bu kültürün bir yansıması olduğunu ifade eden Tarhan, Ramazan’ın “bana dokunmayan yılan bin yaşasın” anlayışını sorgulatan bir fırsat olduğunu söyledi.

“Duygularımıza da oruç tutturmak gerekir”

Ramazan’da hayatın anlamına dair bir değişiklik yapılabileceğini ve bunun Ramazan sonrasında da sürdürülebilmesi halinde dönüşümün kalıcılaşacağını belirten Tarhan, “İnsanın ruh yapısında vicdan, nefis, akıl, kalp ve ruh gibi farklı melekeler vardır. Bu unsurların tamamını disipline edebilirsek Ramazan, yenilenme ve manevi aydınlanma ayına dönüşür” dedi.