Nöbetçi Eczaneler
Okulların açılmasıyla birlikte çocukların eğitim ortamına yeniden uyum süreci de başladı. Özellikle okul öncesi ve ilkokul çağındaki çocuklarda ilk günlerde kaygı, ağlama, ebeveyne yapışma, sınıfa girmek istememe ve çeşitli bedensel yakınmalar görülebiliyor.
Rehberlik ve Psikolojik Danışmanlık Uzmanı Prof. Dr. Sefa Bulut ile Psikolog Dr. Müge Kiremitçi, okulun ilk haftalarında ebeveynlerin sergileyeceği tutumun çocuğun adaptasyon sürecini doğrudan etkilediğine dikkat çekti.
Uyum haftası çocuğu yeni ortama hazırlıyor
Prof. Dr. Sefa Bulut, okula uyum ve oryantasyon haftasının özellikle küçük yaştaki öğrenciler açısından önemli olduğunu belirtti.
Çocukların bu süreçte sınıfını, öğretmenini, arkadaşlarını ve okulun fiziki ortamını tanıdığını ifade eden Bulut, tuvalet, kafeterya, kütüphane ve spor salonu gibi alanların öğrenilmesinin çocuğun yeni ortama karşı güven duygusunu artırabileceğini söyledi.
Ebeveynin kaygısı çocuğa geçebiliyor
Uzmanlara göre çocuklar yalnızca anne ve babalarının söylediklerini değil, yüz ifadelerini ve beden dillerini de dikkatle takip ediyor.
Bu nedenle velilerin okula bırakma sırasında aşırı kaygılı veya duygusal davranmasının çocuğun da süreci zor ve tehdit edici olarak algılamasına yol açabileceği belirtiliyor.
Bulut, ebeveynlerin çocuğu okula götürdükten sonra vedalaşma sürecini gereğinden fazla uzatmaması gerektiğini belirterek, sakin ve doğal bir tutumun çocuğun bağımsızlaşmasını kolaylaştırabileceğini ifade etti.
Ağlama ve karın ağrısı ilk haftalarda görülebilir
Psikolog Dr. Müge Kiremitçi de özellikle uyum haftası ve okulda kalış süresinin uzadığı ilk iki haftada bazı tepkilerin gelişimsel olarak normal kabul edilebileceğini belirtti.
Çocuklarda;
- ağlama,
- ebeveyne yapışma,
- sınıfa girmek istememe,
- “Annem de benimle gelsin” şeklinde ısrar,
- karın ağrısı gibi bedensel yakınmalar
görülebileceğini ifade eden Kiremitçi, bu tepkilerin şiddeti ve ne kadar sürdüğünün takip edilmesi gerektiğini söyledi.
Vedalaşma kısa, sıcak ve kararlı olmalı
Uzmanlar, okul kapısındaki vedalaşma anının dramatikleştirilmemesini öneriyor.
Çocuğun duygusunun kabul edilmesi ancak okula gitme konusundaki sınırın korunması gerektiğini belirten Kiremitçi, ebeveynlerin okula, öğretmene ve en önemlisi çocuğa güven duyması gerektiğini vurguladı.
Çocuğun arkasından gizlice ayrılmanın da güven duygusunu zedeleyebileceği ifade edildi.
“Okula gidersen çikolata alırım” yaklaşımına dikkat
Okula gitmek istemeyen çocuklara ödül teklif edilmesinin kısa vadede işe yarıyor gibi görünse de uzun vadede sorun oluşturabileceği belirtiliyor.
Kiremitçi, “Okula gidersen sana çikolata alırım” ya da “Çıkışta seni parka götürürüm” gibi yaklaşımların çocuğun içsel motivasyon geliştirmesini zorlaştırabileceğini ifade etti.
Bu tür ödüllerin zamanla çocuğun okula gitmeyi pazarlık konusu haline getirmesine yol açabileceği uyarısı yapıldı.
Okuldan çıkar çıkmaz sorgulamayın
Uzmanlar, çocuk okuldan çıktıktan hemen sonra peş peşe sorular yöneltilmesinin doğru olmayabileceğini belirtiyor.
“Bugün ne yaptın?”, “Öğretmenin ne söyledi?”, “Arkadaşlarınla ne oldu?” gibi art arda sorular yerine çocuğa önce dinlenmesi için zaman tanınması öneriliyor.
Daha sonra açık uçlu ve olumlu sorularla iletişim kurulabileceği belirtiliyor.
Örneğin “Bugün seni en çok ne mutlu etti?” veya “Bugün okulda en ilginç ne oldu?” gibi soruların çocuğun kendisini daha rahat ifade etmesine yardımcı olabileceği ifade ediliyor.
Yatak sohbetleri önemli olabilir
Kiremitçi, bazı çocukların gün içerisinde konuşmak istemediği konuları uyku öncesinde paylaşabildiğine dikkat çekti.
Bu nedenle ebeveynlerin yatma saatinde birkaç dakikalık sakin bir sohbet için alan açmasının, çocuğun okulda yaşadığı olumlu veya zorlayıcı deneyimleri paylaşmasını kolaylaştırabileceği belirtildi.
Öğretmeni ceza aracı haline getirmeyin
Uzmanların dikkat çektiği bir başka konu ise öğretmenin çocuk üzerinde baskı unsuru olarak kullanılmaması.
“Ödevini yapmazsan öğretmenin kızar” veya “Öğretmenini ararım” gibi ifadelerin çocuğun öğretmeniyle kuracağı güven ilişkisine zarar verebileceği belirtiliyor.
Öğretmenin çocuk açısından korkulacak bir kişi değil, öğrenme sürecinde destek sağlayan güvenilir bir yetişkin olarak görülmesi gerektiği vurgulanıyor.
Evde düzenli rutin oluşturulmalı
Okula uyum sürecini kolaylaştıran önemli unsurlardan biri de günlük yaşamın belirli bir düzene oturtulması.
Uzmanlar;
- uyanma,
- okula hazırlanma,
- beslenme,
- dinlenme,
- ödev,
- oyun,
- spor ve sosyal etkinlik,
- uyku
saatlerinin mümkün olduğunca düzenli tutulmasını öneriyor.
Hangi durumda uzman desteği alınmalı?
İlk haftalarda yaşanan uyum güçlükleri doğal kabul edilse de bazı belirtilerin uzun sürmesi veya giderek şiddetlenmesi durumunda profesyonel destek alınması öneriliyor.
Her sabah yoğun ağlama krizlerinin yaşanması, çocuğun sürekli okula gitmeyi reddetmesi, ebeveynden ayrılırken panik düzeyinde tepki göstermesi, okulda uzun süre sakinleşememesi ve sınıf etkinliklerine katılamaması dikkatle izlenmesi gereken belirtiler arasında bulunuyor.
Sık tekrarlayan karın ağrısı, mide bulantısı veya baş ağrısı gibi yakınmaların devam etmesi, uyku düzeninin bozulması ve benzer kaygı davranışlarının ev ortamında da görülmesi halinde bir uzmandan destek alınması tavsiye ediliyor.
Uzmanlar, okula uyumun her çocukta aynı sürede gerçekleşmeyebileceğini, ancak sakin, güven veren, tutarlı ve kararlı bir ebeveyn yaklaşımının bu süreci önemli ölçüde kolaylaştırabileceğini belirtiyor.