Nöbetçi Eczaneler
Dijital mesajlaşmanın ayrılmaz bir parçası haline gelen emojiler, yazılı iletişimde eksik kalan mimik, jest ve ses tonu gibi sözel olmayan ipuçlarının bir bölümünü tamamlıyor. Ancak uzmanlar, duyguların yalnızca sembollerle ifade edilmesinin sağlıklı ve derinlikli bir iletişim için yeterli olmayabileceğini belirtiyor.
Üsküdar Üniversitesi NPİSTANBUL Hastanesi Klinik Psikolog Göktuğ Kılıç, emojilerin dijital iletişimde duyguları ifade etmeyi kolaylaştıran önemli araçlar olduğunu, ancak insan duygularının bütün derinliğini ve karmaşıklığını yansıtamadığını söyledi.
Yazılı mesajların duygusal tonunu belirginleştiriyor
Emojilerin, dijital iletişimde duygusal ifadeyi ve sözel olmayan iletişimi desteklediğini belirten Kılıç, yazılı mesajlarda eksik kalan bazı ipuçlarının emojiler aracılığıyla tamamlanabildiğini ifade etti.
Kılıç, “Yazılı iletişimde eksik kalan sözel olmayan ipuçlarını tamamlayarak mesajların duygusal tonunu daha anlaşılır hale getirebilir” dedi.
Ancak emojilerin duyguları her zaman eksiksiz ve doğru biçimde yansıttığı düşüncesinin yanıltıcı olabileceğine dikkat çeken Kılıç, insan duygularının çoğu zaman karmaşık, çelişkili ve çok katmanlı olduğunun altını çizdi.
Bir kişinin aynı anda kırgınlık, özlem, hayal kırıklığı, umut ve sevgi gibi farklı duyguları yaşayabileceğini belirten Kılıç, emojilerin bu deneyimleri sembollerle aktarmayı kolaylaştırmasına rağmen duyguların tamamını yansıtamayabileceğini kaydetti.
Küçük bir emoji mesajı daha sıcak gösterebiliyor
İnsan beyninin iletişim sırasında yalnızca kelimeleri değil, mesajın duygusal tonunu da anlamaya çalıştığını dile getiren Kılıç, dijital ortamda yüz ifadeleri ve ses tonu bulunmadığı için bu boşluğun belirli ölçüde emojilerle doldurulduğunu anlattı.
Aynı cümlenin emoji kullanılmadan yazıldığında daha mesafeli, soğuk veya sert algılanabileceğini belirten Kılıç, mesaja eklenen küçük bir emojinin ise daha sıcak ve samimi bir izlenim oluşturabileceğini söyledi.
Bununla birlikte yalnızca emoji kullanımına bakılarak bir kişinin karakteri veya kişilik özellikleri hakkında değerlendirme yapılmasının doğru olmadığını vurgulayan Kılıç, bazı araştırmalarda emoji kullanım sıklığı ile belirli kişilik özellikleri arasında ilişki kurulabildiğini aktardı.
Kılıç, bazı kişilerin karşısındakiyle yakınlık kurabilmek için daha fazla emoji kullandığını, bazılarının ise daha sade bir iletişim biçimini tercih ettiğini belirtti. Yaş, kültür, sosyal çevre ve kişisel iletişim alışkanlıklarının da emoji kullanımını etkilediğini ifade etti.
Cümlenin anlamını tamamen değiştirebiliyor
Emojilerin zaman zaman söylenmek istenen ifadeyi yumuşattığını, bazı durumlarda ise örtük veya dolaylı bir mesaj vermek amacıyla kullanılabildiğini belirten Kılıç, özellikle ironi içeren ifadelerde kullanılan emojilerin cümlenin anlamını tamamen değiştirebildiğini söyledi.
Pasif-agresif iletişime neden olan unsurun doğrudan emoji olmadığını dile getiren Kılıç, asıl belirleyici noktanın emojinin hangi niyetle ve hangi bağlamda kullanıldığı olduğunu kaydetti.
İnsan beyninin sosyal ipuçlarına karşı son derece duyarlı olduğunu aktaran Kılıç, araştırmaların insanların emojileri yalnızca dijital birer sembol olarak değil, gerçek yüz ifadelerine benzer şekilde işleyebildiğini gösterdiğini ifade etti.
Özellikle gülen veya üzgün yüz emojilerinin, gerçek yüz ifadelerinin değerlendirilmesi sırasında etkinleşen bazı beyin bölgelerini harekete geçirebildiğini anlatan Kılıç, piksellerden oluşan sembollerin bu nedenle güçlü duygusal anlamlar taşıyabildiğini belirtti.
Aynı emoji farklı anlamlara gelebiliyor
Emojilerin yanlış anlaşılmaları bazı durumlarda azalttığını, bazı durumlarda ise daha da artırabildiğini ifade eden Kılıç, bunun temel nedeninin aynı sembolün farklı kişiler tarafından farklı biçimlerde yorumlanması olduğunu söyledi.
Kuşaklar arasındaki iletişim alışkanlıklarının da emojilere yüklenen anlamları değiştirebildiğine dikkat çeken Kılıç, bir kişinin samimi bulduğu emojinin başka biri tarafından mesafeli, küçümseyici veya alaycı olarak algılanabileceğini kaydetti.
Kılıç, sağlıklı bir iletişim için yalnızca kullanılan emojiye değil, kişiler arasındaki ilişkinin geçmişine, konuşmanın bağlamına ve emojinin yanında kullanılan sözcüklere de bakılması gerektiğini vurguladı.
Emojiler sosyal onay mekanizmasının parçası olabiliyor
Dijital dünyada emojilerin en hızlı geri bildirim biçimleri arasında yer aldığını belirten Kılıç, bir paylaşımın kalp veya alkış emojisi almasının kişiye sosyal olarak görüldüğü ve onaylandığı hissini verebildiğini söyledi.
Bu kısa süreli olumlu deneyimin, bazı kişileri daha fazla geri bildirim alabilecek paylaşımlar yapmaya yöneltebildiğini anlatan Kılıç, “Bu nedenle emojiler, tıpkı beğeniler ve yorumlar gibi sosyal onay mekanizmasının bir parçası olarak işlev görebiliyor” dedi.
Dijital platformlarda alınan olumlu tepkilerin kişide kabul görme ve değerli bulunma hissi oluşturabileceğini belirten Kılıç, iletişim ve paylaşım biçimlerinin yalnızca bu onayı elde etme amacıyla şekillendirilmemesi gerektiğine işaret etti.
Duyguları sözcüklere dökme becerisini sınırlayabilir
Emojileri, karmaşık duyguların kısa ve hızlı biçimde ifade edilmesini sağlayan bir tür “duygu kısayolu” olarak değerlendiren Kılıç, bu özellikleri sayesinde günlük iletişimi önemli ölçüde kolaylaştırdıklarını söyledi.
Bununla birlikte duyguların sürekli olarak semboller aracılığıyla ifade edilmesinin, kişilerin ne hissettikleri üzerine düşünme ve bu duyguları sözcüklere dökme becerilerini sınırlayabileceği uyarısında bulundu.
Duyguların sadeleşmesinin veya yüzeyselleşmesinin empati kaybına yol açıp açmayacağı konusunda kesin bir yargıya varmak için yeterli bilimsel veri bulunmadığını belirten Kılıç, emojilerin bazı durumlarda duygusal ifadeyi zenginleştirerek empatiyi destekleyebildiğini aktardı.
Risk emojide değil, iletişimin yalnızca emojiye indirgenmesinde
Empatinin yalnızca karşıdaki kişinin ne hissettiğini anlamaktan ibaret olmadığını vurgulayan Kılıç, kişinin yaşadığı duygunun farklı boyutlarını ve nüanslarını kavrayabilmenin de büyük önem taşıdığını söyledi.
Kılıç, emojilerin duygusal nüansların bir kısmını aktarabildiğini ancak insan deneyiminin bütün karmaşıklığını yansıtmakta yetersiz kalabileceğini belirterek şu değerlendirmede bulundu:
“Emojiler bazı durumlarda duygusal ifadeyi zenginleştirerek empati yapılmasına yardımcı olurken, yalnızca sembollere dayalı iletişim karmaşık duyguların yeterince ifade edilememesine yol açabilir. Dolayısıyla risk, emojilerin varlığından çok, duyguların yalnızca emojiler aracılığıyla aktarılmaya çalışılmasında ortaya çıkar.”