Nöbetçi Eczaneler
Öğrencilerin lise ve üniversite tercihlerini yalnızca puan, kontenjan ve eğitim seçeneklerine göre değil, mezuniyet sonrasındaki çalışma hayatını da dikkate alarak yapabilmesini amaçlayan Danışman Bilgi Sistemi (DABİS), İŞKUR Mobil uygulamasına entegre edildi.
Yeni uygulamayla birlikte öğrenciler, veliler ve mezunlar; mesleki eğitim alanları, ön lisans ve lisans programlarına ilişkin iş gücü piyasası göstergelerine doğrudan ulaşabilecek. Böylece kullanıcılar, tercih etmeyi düşündükleri alan ve bölümleri istihdam, ücret, iş bulma süresi, girişimcilik ve kariyer devamlılığı gibi başlıklarda karşılaştırabilecek.
Liselere Geçiş Sistemi sınavına giren yaklaşık 1 milyon öğrenci ile Yükseköğretim Kurumları Sınavı’na giren yaklaşık 2,5 milyon aday olmak üzere toplam 3,5 milyon genci ilgilendiren tercih sürecinde, veriye dayalı kariyer rehberliğinin daha geniş kitlelere ulaştırılması hedefleniyor.
Tercihler yalnızca puana göre yapılmayacak
DABİS, öğrencilerin tercih döneminde yalnızca “Hangi okula veya bölüme yerleşebilirim?” sorusuna değil, “Bu alandan mezun olduğumda nasıl bir çalışma hayatıyla karşılaşabilirim?” sorusuna da cevap bulmasına yardımcı olacak.
Sistem sayesinde mesleki alanlar ile üniversite bölümlerinden mezun olan kişilerin çalışma hayatına geçiş süreçleri, istihdamda kalma durumları, ücretleri ve kariyer hareketlilikleri incelenebilecek.
DABİS’in İŞKUR Mobil üzerinden erişime açılmasıyla daha önce ağırlıklı olarak İŞKUR İş ve Meslek Danışmanları ile Millî Eğitim Bakanlığına bağlı rehber öğretmenler aracılığıyla sunulan bilgilere, öğrenciler ve veliler de doğrudan ulaşabilecek.
Mesleki alanlar için 14, üniversite bölümleri için 15 gösterge
DABİS’te mesleki alan tercihi yapacak öğrenciler için 14, üniversite bölümü tercih edecek adaylar için ise 15 farklı iş gücü piyasası göstergesi bulunuyor.
Sistemde yer alan başlıca göstergeler şöyle:
- İş bulma süresi
- Ücret dağılımı
- İstihdam oranı
- Ortalama çalışılan iş yeri sayısı
- Girişimcilik oranı
- Girişimlerin faaliyet süresi
- Akademide çalışma oranı
- Sektör bazında istihdam dağılımı
- İş yerinde ortalama çalışma süresi
- İş değiştirme ve yeni işe geçiş süresi
- İşletme büyüklüğüne göre çalışma dağılımı
Kullanıcılar farklı mesleki alanları, üniversiteleri ve bölümleri sistem üzerinden karşılaştırabilecek. Böylelikle tercih edilmesi düşünülen bir bölümün mezunlarının hangi sektörlerde yoğunlaştığı, ne kadar sürede iş bulduğu, hangi ücret aralıklarında çalıştığı ve girişimciliğe yönelme oranı birlikte değerlendirilebilecek.
Veriler YÖK, MEB ve SGK kayıtlarından oluşturuldu
DABİS’te yer alan göstergeler, farklı kamu kurumlarından alınan verilerin anonimleştirilerek eşleştirilmesiyle oluşturuldu.
Sistemde kullanılan analizler; Yükseköğretim Kurulundan alınan üniversite mezuniyet verileri, Millî Eğitim Bakanlığından alınan lise ve mesleki eğitim bilgileri ile Sosyal Güvenlik Kurumunun 2010-2024 yılları arasındaki çalışan kayıtlarına dayanıyor.
Eğitim, sosyal güvenlik ve istihdam verileri belirli metodolojik kurallar çerçevesinde bir araya getirilerek mesleki alan ve üniversite bölümü bazında iş gücü piyasası göstergelerine dönüştürülüyor.
Kişisel verilerin paylaşılmadığı sistemde, toplulaştırılmış ve anonimleştirilmiş sonuçlar kullanıcıların incelemesine sunuluyor.
Mezunların yalnızca işe girip girmediği değil, çalışma sürekliliği de görülebilecek
DABİS, mezunların yalnızca bir işe girip girmediğini göstermiyor. Sistemde kişilerin çalışma hayatındaki devamlılığı, iş değiştirme sıklığı, kariyer hareketliliği ve bir iş yerinde ortalama ne kadar süre kaldığı da incelenebiliyor.
Mesleki alan ve üniversite bölümü bazında hazırlanan istihdam oranı göstergesiyle mezunların güncel yıl içindeki çalışma durumları görülebiliyor.
Mesleki eğitim mezunları için sunulan bölgesel istihdam oranı göstergesiyle de kişilerin eğitim aldıkları ilde çalışıp çalışmadıkları analiz edilebiliyor.
Bu gösterge, öğrencilerin tercih ettikleri mesleki alanın yalnızca Türkiye genelindeki değil, yaşadıkları veya eğitim aldıkları bölgedeki istihdam potansiyelini de değerlendirmelerine imkân sağlıyor.
İlk iş bulma süresi karşılaştırılabilecek
Gençlerin tercih döneminde en fazla merak ettiği konuların başında mezuniyet sonrasında ne kadar sürede iş bulunabildiği geliyor.
DABİS’te mezunların çalışma hayatına geçiş süreleri farklı dönemler hâlinde gösteriliyor.
Buna göre mezunlar;
- Mezuniyetten önceki altı ay içinde çalışmaya başlayanlar,
- Mezuniyetten sonraki ilk altı ayda iş bulanlar,
- Altı ile on iki ay arasında iş bulanlar,
- On iki aydan daha uzun sürede iş bulanlar
olarak ayrı ayrı değerlendiriliyor.
Öğrenciler bu veriler aracılığıyla tercih etmeyi düşündükleri mesleki alan veya üniversite bölümünden mezun olanların iş hayatına ne kadar sürede geçtiğini karşılaştırmalı biçimde görebilecek.
Üniversite ve bölüm bazında sonuçlar incelenebilecek
Yükseköğretim mezunlarına ilişkin göstergeler hem üniversite hem de bölüm bazında hesaplanıyor.
Bu sayede aynı bölümün farklı üniversitelerdeki mezunlarının iş gücü piyasasındaki durumları karşılaştırılabilecek. Ön lisans ve lisans programlarından mezun olanların istihdam oranları, ücret dağılımları, çalışma süreleri ve sektör tercihleri ayrı ayrı incelenebilecek.
Sistem, öğrencilerin yalnızca bölüm ismine göre değil, üniversite ve program özelindeki sonuçları dikkate alarak tercih yapabilmesine katkı sağlayacak.
Girişimcilik oranları da sistemde yer alıyor
DABİS’te üniversite mezunlarının girişimcilik durumuna ilişkin göstergeler de bulunuyor.
Mezuniyetten önceki altı ay ile mezuniyet sonrasındaki çalışma hayatında kendi işini veya girişimini kuran mezunların oranları, üniversite ve bölüm bazında hesaplanıyor.
Bunun yanı sıra mezunların kurdukları girişimlerin ne kadar süreyle faaliyetlerini sürdürdüğü de görülebiliyor.
Bu veriler, belirli bölümlerin mezunlarının ücretli çalışma dışında girişimciliğe yönelme eğilimleri hakkında da öğrenci ve velilere fikir veriyor.
Sektör ve işletme büyüklükleri görülebilecek
DABİS üzerinden mezunların hangi sektörlerde çalıştığı ve hangi büyüklükteki işletmelerde yoğunlaştığı da incelenebilecek.
Böylece bir bölümün mezunlarının yalnızca işe girme oranı değil, çalışma hayatında hangi alanlara yöneldiği de görülebilecek.
Kullanıcılar, mezunların küçük, orta veya büyük ölçekli işletmelerdeki çalışma oranlarını, sektör bazındaki dağılımlarını ve kariyerleri boyunca çalıştıkları ortalama iş yeri sayısını inceleyebilecek.
Bir işten ayrıldıktan sonra yeni bir işe geçiş için geçen ortalama süre de sistemde yer alan göstergeler arasında bulunuyor.
DABİS iş veya ücret garantisi vermiyor
DABİS, öğrenciler adına tercih yapan ya da belirli bir alanı öneren bir sistem niteliği taşımıyor.
Sistemde yer alan göstergeler, herhangi bir bölümden mezun olan kişinin kesin olarak iş bulacağı veya belirli bir ücretle çalışacağı anlamına gelmiyor.
DABİS, geçmiş dönemlerde mezun olan kişilere ait toplulaştırılmış veriler üzerinden genel bir iş gücü piyasası görünümü sunuyor.
Ekonomik koşullar, kişisel yetkinlikler, yabancı dil bilgisi, iş deneyimi, yaşanılan bölge, staj olanakları, iletişim becerileri ve bireysel tercihler mezuniyet sonrasındaki kariyer sonuçlarını doğrudan etkileyebiliyor.
Bu nedenle sistemdeki verilerin öğrencilerin ilgi alanları, yetenekleri ve kariyer hedefleriyle birlikte değerlendirilmesi gerektiği belirtiliyor.
Amaç daha bilinçli tercih yapılması
DABİS’in, gençlerin yalnızca sınav sonucuna ve yerleştirme ihtimaline odaklanmak yerine, mezuniyet sonrasındaki çalışma hayatını da değerlendirmesine katkı sağlaması amaçlanıyor.
Kullanıcılar sistem üzerinden mezunların iş bulma sürelerini, istihdam devamlılıklarını, ücret dağılımlarını, girişimcilik eğilimlerini ve yoğun olarak çalıştıkları sektörleri karşılaştırabilecek.
Bu sayede eğitim tercihlerinin daha fazla veriye dayalı ve bilinçli bir şekilde yapılması hedefleniyor.
Yüz yüze danışmanlık hizmetleri devam edecek
DABİS’in mobil uygulamaya taşınmasıyla birlikte dijital kariyer rehberliğinin kapsamı genişletilirken, yüz yüze danışmanlık hizmetleri de sürdürülecek.
İŞKUR İl Müdürlükleri ve Hizmet Merkezlerinde görev yapan İş ve Meslek Danışmanları, tercih döneminde öğrencilere ve velilere bireysel kariyer danışmanlığı vermeye devam edecek.
Millî Eğitim Bakanlığına bağlı okullarda görev yapan rehber öğretmenler de öğrencilerin okul, alan ve bölüm seçimlerinde DABİS verilerinden yararlanabilecek.
2025 yılında İŞKUR’a devredildi
2020 yılından bu yana Cumhurbaşkanlığı koordinasyonunda uygulanan DABİS platformu, Temmuz 2025’te İŞKUR’a devredildi.
Devir işleminin ardından sistem, 81 ilde görev yapan İŞKUR İş ve Meslek Danışmanları ile Millî Eğitim Bakanlığına bağlı rehber öğretmenler tarafından kullanılmaya devam etti.
DABİS’in İŞKUR Mobil uygulamasına entegre edilmesiyle birlikte platform yalnızca danışmanlar ve rehber öğretmenler tarafından kullanılan bir sistem olmaktan çıkarılarak öğrencilerin, velilerin ve mezunların doğrudan erişimine açıldı.
DABİS’e nasıl erişilecek?
Öğrenci ve velilerin sisteme erişebilmesi için öncelikle İŞKUR Mobil uygulamasını iOS veya Android uygulama mağazalarından indirmesi gerekiyor.
Uygulamada profil oluşturulmasının ardından Danışman Bilgi Sistemi bölümüne giriş yapılabilecek.
Mesleki eğitim alanlarına ilişkin verileri incelemek isteyen kullanıcıların “Ortaöğretim”, ön lisans ve lisans programlarını incelemek isteyenlerin ise “Yükseköğretim” sekmesini seçmesi gerekiyor.
Kullanıcılar daha sonra alan, bölüm ve üniversite seçeneklerini belirleyerek karşılaştırmalı iş gücü piyasası göstergelerine erişebilecek.
Bakan Işıkhan’dan gençlere tercih dönemi mesajı
Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanı Vedat Işıkhan da sosyal medya hesabından yaptığı paylaşımda, DABİS’in İŞKUR Mobil uygulaması üzerinden erişime açıldığını duyurdu.
Gençlere ve velilere seslenen Işıkhan, doğru ve planlı bir tercih dönemi için Danışman Bilgi Sistemi ile öğrencilerin yanında olduklarını belirtti.
DABİS’te lise tercih döneminden üniversite mezuniyetine kadar kariyer danışmanlığı hizmetlerinin yer aldığını ifade eden Işıkhan, sistem üzerinden mesleki alanlar ve üniversite bölümlerine ilişkin iş gücü piyasası göstergelerinin incelenebileceğini aktardı.
Işıkhan, öğrencilerin alan ve bölümleri karşılaştırarak istihdam oranı, iş bulma süresi, ilk işteki ücret dağılımı ve girişimcilik oranı gibi verileri birlikte değerlendirebileceğini kaydetti.
İş ve Meslek Danışmanları ile rehber öğretmenlerin yönlendirmelerinin de devam edeceğini vurgulayan Işıkhan, gençlere başarılı bir tercih dönemi ve eğitim hayatı diledi.
DABİS ile veriye dayalı kariyer rehberliğinin daha geniş kitlelere ulaştırılması, tercih süreçlerinde doğru ve güvenilir bilgiye erişimin artırılması ve gençlerin eğitim ile çalışma hayatına ilişkin kararlarının iş gücü piyasası verileriyle desteklenmesi hedefleniyor.