Nöbetçi Eczaneler
Türkiye, bir yandan özellikle Çin kaynaklı düşük fiyatlı ithalatın yerli sanayi üzerindeki baskısını azaltmaya, diğer yandan iç piyasada fiyatı hızla yükselen bazı tarım ürünlerinde arzı artırmaya yönelik yeni bir dış ticaret paketi uygulamaya koydu.
Resmi Gazete’de yayımlanan 3 Cumhurbaşkanı Kararı ve 22 ayrı tebliğle birçok sanayi ve tarım ürününün ithalatında gümrük vergileri, ek mali yükümlülükler, gözetim fiyatları ve tarife kontenjanları yeniden düzenlendi.
Düzenlemeler kapsamında 82 ürüne yeni ek mali yükümlülük getirilirken, 42 üründe uygulanan yükümlülükler kaldırıldı. Daha önce gözetim uygulamasında bulunan 97 ürünün gümrük vergisine esas referans fiyatı artırıldı, 11 ürün için ise ilk kez referans fiyat belirlendi.
Ticaret Bakanlığı, düzenlemelerin yerli üretimin korunması, haksız rekabetin önlenmesi, istihdamın artırılması ve cari açığın azaltılması amacıyla hazırlandığını bildirdi.
Sanayi ürünlerinde koruma tedbirleri artırıldı
İthalat Rejimi Kararı’nda yapılan değişiklikle otomotiv yedek parçaları, makine ve sanayi ekipmanları, elektrik-elektronik ürünleri, lityum bataryalar, plastik, kauçuk ve metal ürünleri başta olmak üzere çok sayıda kalemde ek gümrük vergisi ve mali yükümlülük uygulanmaya başlandı.
Yeni düzenleme özellikle bitmiş ürün ithalatının kontrol altına alınmasına odaklandı. Yerli üreticilerin, düşük fiyatlı ve yoğun şekilde sübvanse edildiği belirtilen Çin ürünleri karşısındaki rekabet gücünün korunması hedeflendi.
Ek mali yükümlülük getirilen ürünler arasında vites kutuları, bakır borular, valfler, yağ keçeleri, elektrik izolatörleri, araç aydınlatma cihazları, sayaçlar, hız göstergeleri, oyuncaklar, cerrahi diş iğneleri, değirmen taşları ve alaşımlı çelik ürünleri bulunuyor.
82 ürüne ek mali yükümlülük getirildi
Yeni listeye toplam 82 ürün dahil edildi. Bu ürünlerden bazıları şöyle sıralandı:
- Bakır borular
- Alaşımlı çelik külçeler
- Adi metalden kilitler
- Hava basınçlı püskürtücüler
- Valfler
- Yağ keçeleri
- Elektrik izolatörleri
- Motorlu taşıt aydınlatma cihazları
- Vites kutuları
- Cerrahi diş iğneleri
- Sayaç ve hız göstergeleri
- Oyuncak bebek arabaları
- Elektrikli trenler ve oyuncak bebekler
- Değirmen ve bileği taşları
- İnorganik maddelerle sıvanmış kağıt ve kartonlar
Bazı ürünlerde ek mali yükümlülük oranlarının yüzde 30’a kadar çıktığı belirtildi.
Kuru soğanda vergi yüzde 5’e indirildi
Sanayi ürünlerinde koruma duvarı yükseltilirken, fiyatı iç piyasada hızla artan bazı tarımsal ürünlerde ithalatı kolaylaştırıcı adımlar atıldı.
Semt pazarlarında kilogram fiyatı 50 lirayı aşan kuru soğanda gümrük vergisi önemli ölçüde düşürüldü. 0703.10.19.00.11 GTİP numaralı kuru soğan ithalatında yüzde 49,5 olarak uygulanan gümrük vergisi yüzde 5’e indirildi.
İndirimli vergi oranı 26 Ağustos 2026 tarihine kadar geçerli olacak. Düzenlemeyle iç piyasaya ek ürün girişi sağlanarak fiyatların kontrol altına alınması amaçlanıyor.
Tarım sektöründe daha önce de yüksek fiyatların önüne geçmek amacıyla benzer şekilde ithalat vergilerinin geçici olarak düşürülmesi yöntemi kullanılmıştı.
Ceviz ithalatında mali yükümlülük yükseltildi
Kuru soğanın aksine kabuklu ve kabuksuz ceviz ithalatında koruma tedbirleri artırıldı.
Kabuklu ceviz ithalatında ton başına 451 dolar olarak uygulanan ek mali yükümlülük 738 dolara çıkarıldı. Kabuksuz cevizde ise ton başına 1158 dolar olan ek mali yükümlülük 1772 dolara yükseltildi.
Bu düzenlemeyle yerli ceviz üreticisinin ithal ürünler karşısında korunması hedefleniyor.
Kurutulmuş tatlı biberde vergi yüzde 41 oldu
0904.21.10.00.00 GTİP numaralı kurutulmuş tatlı biber ithalatında yüzde 19,5 olan gümrük vergisi yüzde 41’e çıkarıldı.
Poliesterden sentetik devamsız liflerin Dünya Ticaret Örgütü üyesi olmayan ülkelerden ithalatında uygulanan yüzde 3,2 ile yüzde 4 arasındaki gümrük vergisi de 21 Eylül’den itibaren yüzde 20 olarak uygulanacak.
Plastik baskılı propilen polimer ürünlerinin DTÖ üyesi olmayan ülkelerden ithalatında ise ton başına 328 dolar ek mali yükümlülük getirildi.
Makarna ithalatındaki ek yükümlülük kaldırıldı
Cumhurbaşkanı Kararı ile 42 üründe uygulanan ek mali yükümlülük sona erdirildi. Bu ürünler arasında en dikkat çekici kalemlerden biri makarna oldu.
Makarna ithalatında uygulanan ek mali yükümlülük kaldırılırken, otomobil üretiminde kullanılacak kapı kilitlerinin ithalatında uygulanan yüzde 20’lik ilave gümrük vergisinin de alınmamasına karar verildi.
Lityum iyon akü ithalatında da geçici bir istisna getirildi. 8507.60.00.00.21 GTİP numaralı lityum iyon akülerden 2026 yılı sonuna kadar ilave gümrük vergisi alınmayacak.
Bu kararın, özellikle elektrikli araç ve enerji depolama sektörlerinde üretim maliyetlerini azaltmaya katkı sağlaması bekleniyor.
Gıda ambalajında yerli üreticiye koruma
Tek kullanımlık içecek şişeleri, gıda ambalajları ve sentetik tekstil elyafı üretiminde kullanılan yüksek viskoziteli polietilen tereftalat, diğer adıyla PET Resin, ithalatında da ek mali yükümlülük uygulanacak.
Yerli üreticilerin başvurusu üzerine alınan karara göre söz konusu üründe:
- 19 Temmuz-30 Aralık 2026 döneminde ton başına 120 dolar,
- 31 Aralık 2027’ye kadar ton başına 115 dolar,
- 30 Aralık 2028’e kadar ton başına 110 dolar
ek mali yükümlülük alınacak.
Bununla birlikte Güney Amerika ülkeleri ile Türk Cumhuriyetlerinin de aralarında bulunduğu bazı ülkeler için toplam 36 bin tonluk gümrük vergisiz tarife kontenjanı açıldı.
97 üründe referans fiyat yükseltildi
İthalatta Gözetim Uygulamaları kapsamında yayımlanan 9 ayrı tebliğle akıllı saat, lastik, oyuncak, cam, seramik, telefon sistemi ve otomotiv parçaları gibi 97 ürünün gümrük vergisine esas referans fiyatları artırıldı.
Gözetim uygulaması kapsamında ithal edilen ürünün beyan edilen fiyatı daha düşük olsa bile gümrük vergisi, devlet tarafından belirlenen referans fiyat üzerinden hesaplanıyor. Böylece düşük bedelli ithalat beyanlarının ve damping etkisinin önüne geçilmesi amaçlanıyor.
Akıllı saatte referans fiyat 250 dolara çıktı
Akıllı saatlerin “diğerleri” kategorisinde daha önce adet başına 200 dolar olarak uygulanan referans fiyat 250 dolara yükseltildi.
Korna, görüntülü telefon ve kapalı devre konuşma sistemlerinde referans fiyat aralığı 10-40 dolardan 25-100 dolara çıkarıldı.
Debriyaj ve baskı komplelerinde referans fiyat üst sınırı 9 dolardan 10 dolara yükseltilirken, asansör fotoselleri ve kılavuz raylarında alt sınır 1 dolardan 2 dolara çıkarıldı.
Oyuncaklarda referans fiyat aralığının üst sınırı 30 bin dolardan 50 bin dolara yükseltildi.
Cam ve emniyet camlarında kilogram başına 0,5-0,7 dolar olan referans fiyatlar, ürünün niteliğine göre 0,7 ile 4,5 dolar arasına çıkarıldı.
Otomobil lastiklerinde ise 3-6 dolarlık alt ve üst sınırlar korunurken, ara kademelerdeki referans fiyatlar artırıldı.
Seramik ve mozaiklerde büyük artış
Mozaik küp ve seramik ürünlerinde 700 ile 2 bin 500 dolar arasında değişen referans fiyatlar, yeni düzenlemeyle 1000 ile 5 bin dolar arasına yükseltildi.
Bakalit ve aseptik kağıtlarda da kilogram başına 1,5-1,75 dolar olan gözetim fiyatları, ürün türüne göre 1,5 ile 5 dolar arasında yeniden belirlendi.
Bu uygulamalarla düşük fiyatlı ithalatın yerli cam, seramik, ambalaj ve plastik sanayisi üzerindeki baskısının azaltılması amaçlanıyor.
11 ürün için ilk kez referans fiyat belirlendi
Yeni düzenlemeyle 11 üründe ilk kez gözetim fiyatı uygulanmaya başlandı.
Bu ürünlerden bazıları ve belirlenen referans fiyatlar şöyle:
- Serum ampulleri: Kilogram başına 10 dolar
- Kaplanmış tel: Kilogram başına 1,8 dolar
- İskele ve beton kaplama malzemesi: Kilogram başına 4 dolar
- Paslanmaz çelik lavabo: Kilogram başına 13 dolar
- Makas: Kilogram başına 20 dolar
- Pistonlar: Kilogram başına 25 dolar
- Biçerdöver zıpkını: Kilogram başına 15 dolar
- Rot ve rot başı ürünleri: Kilogram başına 10 dolar
Yeni referans fiyatlarla özellikle metal, otomotiv, sağlık ve tarım makineleri sektörlerinde düşük bedelli ithalatın sınırlandırılması hedefleniyor.
Geçiş süresi 30 gün olarak belirlendi
Ek mali yükümlülük getirilen veya mevcut yükümlülüğü artırılan ürünlerde geçiş süresi de tanındı.
Kararın yürürlüğe girmesinden önce sevk edilmiş olan ve ithalat beyannamesi 30 gün içinde tescil edilen ürünlerde eski ek mali yükümlülükler uygulanacak.
Böylece karar öncesinde siparişi verilmiş veya sevkiyatı başlatılmış ürünlerin yeni maliyetlerden doğrudan etkilenmemesi amaçlanıyor.
“Düşük kur ithalatı cazip hale getiriyor”
Türkiye İhracatçılar Meclisi Başkanı Mustafa Gültepe, düzenlemenin ağırlıklı olarak bitmiş ürün ithalatını kapsadığını belirtti.
Çin’in çok düşük fiyatlarla ürün sunabilmesinin iç piyasadaki yerli üreticiler üzerinde ciddi baskı oluşturduğunu ifade eden Gültepe, kur baskısının devam etmesi halinde ithalatın üretimden daha cazip hale geldiğini söyledi.
Gültepe, bazı firmaların üretim yapmak yerine ithalatı tercih edebildiğine dikkati çekerek, yerli üretimi ve sanayiciyi koruyacak tedbirleri doğru bulduklarını kaydetti.
Düzenlemenin ihracat üzerinde önemli bir olumsuzluk oluşturmasını beklemediklerini belirten Gültepe, ihracata yönelik üretimde kullanılan ara malların Dahilde İşleme Rejimi kapsamında temin edilebildiğini vurguladı.
“Çinli şirketler 3 ila 8 kat daha fazla destekleniyor”
Makine İhracatçıları Birliği Başkanı Sevda Kayhan Yılmaz da Çinli şirketlerin ucuz kredi, vergi muafiyeti ve hibelerle rakiplerine kıyasla çok daha fazla desteklendiğini söyledi.
OECD bulgularına göre Çinli firmaların, OECD ülkelerindeki rakiplerinden 3 ila 8 kat daha fazla sübvanse edildiğini belirten Yılmaz, bu durumun küresel pazarlarda haksız rekabete yol açtığını ifade etti.
Yılmaz, Çinli şirketlerin son 20 yıldaki küresel pazar payı artışının yaklaşık yüzde 60’ının bu destek politikalarıyla bağlantılı olduğunu dile getirdi.
Çin’den makine ithalatı 5,5 milyar dolara ulaştı
2026 yılının ilk 5 ayında Türkiye’nin Çin’den gerçekleştirdiği makine ithalatı yüzde 3,9 artarak 5,5 milyar dolara ulaştı.
Çin’in Türkiye’nin toplam makine ithalatındaki payı ise yüzde 30’a yaklaştı.
Makine sektörünün tek başına bu ölçekteki sübvansiyonlu rekabetle mücadele edemeyeceğini belirten sektör temsilcileri, Dünya Ticaret Örgütünün daha aktif rol alması gerektiğini savunuyor.
Küresel bir çözüm bulunana kadar Türkiye’nin kendi pazarını koruyacak savunmacı tedbirler uygulamasının gerekli olduğu belirtiliyor.
Otomotiv sektörü ihracatta olumsuzluk beklemiyor
Türkiye İhracatçılar Meclisi Otomotiv Endüstrisi Sektör Konseyi Başkanı ve Otomotiv Endüstrisi İhracatçıları Birliği Başkan Yardımcısı Baran Çelik, alınan kararların ihracatı doğrudan etkilemeyeceğini söyledi.
İhracatta kullanılacak ara mamullerin Dahilde İşleme Rejimi kapsamında vergisiz veya avantajlı şekilde temin edilebildiğini belirten Çelik, düzenlemenin daha çok iç pazarda Çin kaynaklı haksız rekabeti azaltmaya yönelik olduğunu ifade etti.
Çin’e karşı acil önlemlere ihtiyaç bulunduğunu vurgulayan Çelik, açıklanan tedbirlerin beklenen ve doğru yönde atılan adımlar olduğunu kaydetti.
İki yönlü dış ticaret politikası
Yeni düzenlemeler Türkiye’nin dış ticarette iki yönlü bir politika izlediğini ortaya koydu.
Sanayi ürünlerinde ek vergi, mali yükümlülük ve gözetim fiyatlarıyla yerli üreticilerin korunması hedeflenirken, fiyatı hızla yükselen kuru soğan gibi tarım ürünlerinde ithalat vergileri düşürülerek iç piyasanın dengelenmesi amaçlandı.
Ekonomi çevreleri, alınan tedbirlerin yerli üretim, tüketici fiyatları, ithalat miktarı ve cari açık üzerindeki etkilerinin önümüzdeki aylarda daha net görüleceğini belirtiyor.