Nöbetçi Eczaneler
Niğde’de bulunan Tyana Antik Kenti’nde devam eden arkeolojik kazılar, bölgenin geçmişine ışık tutacak yeni bulgular ortaya çıkardı.
Kültür ve Turizm Bakanlığının “Geleceğe Miras Projesi” kapsamında sürdürülen çalışmalarda, antik kentteki sekizgen planlı kilisenin batı ve orta nef bölümlerinde yoğunlaşan kazılarda yaklaşık 42 mezar belirlendi. Bunların 18’i arkeologlar ve antropologlar tarafından gün yüzüne çıkarıldı.
Kazılarda elde edilen bulguların, Geç Roma Dönemi’ndeki gömü gelenekleri, bölgenin sosyal yapısı ve Tyana’nın tarihî gelişimi hakkında önemli bilgiler sunması bekleniyor.
2026 yılı kazıları 1 Nisan’da başladı
Aksaray Üniversitesi Fen Edebiyat Fakültesi Arkeoloji Bölümü Öğretim Üyesi ve Kazı Heyeti Başkanı Prof. Dr. Osman Doğanay, 2026 yılı kazı çalışmalarının 1 Nisan’da başladığını söyledi.
Kazılarda dördüncü aya girdiklerini belirten Doğanay, çalışmaların önemli bir bölümünün Tyana su kemerlerinin turizme ve bölge ekonomisine kazandırılmasına yönelik yürütüldüğünü ifade etti.
Doğanay, “Çalışmalarımızın merkezinde Tyana su kemerlerinin turizme ve ekonomiye kazandırılması yer alıyor. Bu aylarda Tyana’nın simge yapılarından sekizgen planlı kilisenin orta nefinde kazı çalışmalarını sürdürüyoruz. Kazılarımız son derece iyi ve hızlı ilerliyor. Birçok ekiple çalışıyoruz. Tyana’nın turizme kazandırmak istediğimiz alanlarından biri de bu kilise.” dedi.
İnsan iskeletleri antropolojik olarak inceleniyor
Kazı heyetinde görev alan Hacettepe Üniversitesi Antropoloji Bölümü Öğretim Üyesi Prof. Dr. Ömür Dilek Erdal da alanda bulunan insan iskeleti kalıntılarının incelenmesi amacıyla çalışmalara katıldığını belirtti.
Mezarların antik kilisenin batı nefinde bulunduğunun belirlenmesiyle çalışmaların bu alanda yoğunlaştırıldığını anlatan Erdal, iki yıldır mezarların gün ışığına çıkarılması için kazı yapıldığını söyledi.
Erdal, önceki yıllarda ortaya çıkarılan insan iskeleti kalıntılarının antropolojik analizlerinin yapılmadığını belirterek, kilisenin Hristiyanlığın ilk dönemlerinden itibaren inşa edilmeye başlandığını ve sonraki yüzyıllarda çeşitli değişiklikler geçirdiğini ifade etti.
“Buranın nekropol alanı olarak kullanıldığını görüyoruz.” diyen Erdal, kilisenin yalnızca ibadet amacıyla değil, farklı dönemlerde mezarlık olarak da kullanıldığını kaydetti.
Kilise dört aşamalı mezarlık olarak kullanılmış
Kazılar sırasında tek evreli bir mezarlık düzeni beklediklerini ancak çalışmalar ilerledikçe çok katmanlı gömü alanlarıyla karşılaştıklarını belirten Erdal, alanda farklı dönemlere ait mezarların üst üste bulunduğunu söyledi.
Erdal, şu bilgileri paylaştı:
“İlk çalışmalarımız, kilisede tek evreli değil, çok katmanlı mezarların bulunduğunu gösterdi. Düzenli bir mezarlık sistemiyle karşılaşmayı beklerken, tabaka mezarların da çoğunlukta olduğunu gördük. Veriler, buranın dört aşamalı mezarlık olarak kullanıldığını ortaya koyuyor.”
Kilisenin, 4. yüzyıl civarında veya Geç Roma Dönemi’nden kalan bazı yapıların üzerine inşa edilmiş olabileceğini belirten Erdal, yapının yaklaşık 10. yüzyıldan sonra terk edildiğini ifade etti.
İlk gömülerin halka ait olduğu değerlendiriliyor
Kazılarda gün yüzüne çıkarılan ilk gömülerin, bölgedeki sıradan halka ait olabileceği değerlendiriliyor.
Mezarların yapısı, iskeletlerin konumu ve gömü biçimleri üzerinde yapılan incelemelerin, Tyana’da yaşayan toplumun demografik yapısı, sağlık durumu, yaşam biçimi ve beslenme alışkanlıkları hakkında yeni bilgiler sağlaması bekleniyor.
Erdal, alt tabakalara inildikçe daha nitelikli ve özenle hazırlanmış mezarlarla karşılaşmaya başladıklarını belirtti.
Bu mezarların, kilisenin ilk dönemlerinde bölgeye gömülen ve toplum içinde özel statüye sahip olduğu düşünülen kişilere ait olabileceği değerlendiriliyor.
42 mezardan 18’i açıldı
Mezarların tespitine geçen yıl başlandığını aktaran Erdal, başlangıçta 25 mezarın belirlendiğini ancak çevresindeki toprağın temizlenmesiyle sayının arttığını söyledi.
Erdal, “Geçen yıldan hazırlanmış 25 mezar vardı. Mezarların çevresini temizlerken sayının arttığını gördük. Yaklaşık 42 mezar tespit ettik ve bunların 18’ini açtık.” dedi.
Bu sezon iki mezarın daha açılmasının planlandığını belirten Erdal, kalan 22 mezarın ise gelecek kazı döneminde incelenmek üzere korunacağını bildirdi.
Mezarlar gelecek sezon için koruma altına alınacak
Kazı ekibi, açılmayan mezarların zarar görmemesi için gerekli koruma önlemlerini alacak. Mezarların gelecek sezon kontrollü biçimde açılması ve iskelet kalıntılarının laboratuvar ortamında ayrıntılı olarak incelenmesi planlanıyor.
Antropolojik analizlerle iskeletlerin yaş, cinsiyet, hastalık ve travma izlerinin belirlenmesi hedefleniyor. Ayrıca mezar yapılarının ve gömü geleneklerinin incelenmesiyle Tyana’da yaşayan toplulukların sosyal yapısına ilişkin yeni sonuçlara ulaşılması bekleniyor.
Tyana’nın tarihî dokusuna ışık tutuyor
Tyana Antik Kenti’nde sürdürülen kazılar, bölgenin Roma ve Geç Roma dönemlerindeki önemini ortaya koyarken, kilise çevresinde bulunan mezarlar da kentin dini ve sosyal tarihine ilişkin yeni bilgiler sağlıyor.
Sekizgen planlı kilisede yürütülen çalışmaların tamamlanmasıyla yapının mimari özelliklerinin daha belirgin hale getirilmesi ve antik kentin ziyaretçilere açılan alanlarının genişletilmesi hedefleniyor.
Kazıların, Tyana su kemerleri ve diğer tarihî yapılarla birlikte bölgenin kültür turizmine kazandırılmasına katkı sunması bekleniyor.