Nöbetçi Eczaneler
7,2 ve 7,5 büyüklüğündeki iki depremle sarsılan Venezuela’da can kaybı 1719’a yükseldi. Yeni görüntüler, binaların saniyeler içinde çöktüğünü, insanların ayakta durmakta zorlandığını ve sokaklarda büyük panik yaşandığını ortaya koydu. Yardım çalışmalarında ise sadece enkaz değil, güvenlik, ulaşım, koordinasyon ve geçici barınma krizi de öne çıkıyor.
Venezuela’yı sarsan iki büyük depremin ardından ülkede insani kriz derinleşiyor. ABD Jeolojik Araştırma Merkezi’nin verilerine göre 24 Haziran’da ülkenin kuzey-orta kesiminde 39-40 saniye arayla 7,2 ve 7,5 büyüklüğünde iki deprem meydana geldi. Depremler özellikle başkent Caracas, La Guaira ve çevre eyaletlerde büyük yıkıma neden oldu.
Venezuela Ulusal Meclis Başkanı Jorge Rodriguez’in son açıklamasına göre felakette yaşamını yitirenlerin sayısı 1719’a, yaralı sayısı ise 5 bin 34’e yükseldi. Rodriguez, depremlerden 22 bin 619 kişinin etkilendiğini, 855 binada hasar tespit edildiğini ve bu yapılardan 189’unun tamamen çöktüğünü duyurdu.
Deprem anına ilişkin ortaya çıkan yeni görüntüler, felaketin boyutunu bir kez daha gözler önüne serdi. Kameralara yansıyan görüntülerde binaların şiddetli sarsıntıyla adeta dalgalandığı, bazı yapıların saniyeler içinde çöktüğü, sokaklara kaçan insanların ayakta durmakta zorlandığı ve büyük panik yaşandığı görüldü. Başkent Caracas ve kıyı hattındaki La Guaira’da çok sayıda binanın ağır hasar aldığı, enkaz altında kalanlara ulaşmak için arama kurtarma çalışmalarının sürdüğü bildirildi.
En ağır tablo La Guaira ve Caracas çevresinde
Depremin merkez üssüne yakın bölgelerden La Guaira’da yıkımın çok daha ağır olduğu belirtiliyor. Bölgeye ilişkin uluslararası haberlerde, arama kurtarma ekiplerinin bazı noktalara ulaşmakta zorlandığı, yolların hasar, yoğunluk ve güvenlik gerekçeleriyle zaman zaman kapatıldığı aktarıldı. Yetkililerin La Guaira’ya girişleri kontrol altına almak için izin uygulamasına geçtiği, gerekçe olarak da kaos, trafik ve kurtarma çalışmalarının aksaması gösterildi.
Sahadan gelen bilgiler, felaketin yalnızca bir deprem yıkımı olmadığını; aynı zamanda devlet kapasitesi, güvenlik, lojistik ve koordinasyon krizine dönüştüğünü gösteriyor. Bazı bölgelerde halkın yardıma erişemediği, geçici barınma alanlarının yetersiz kaldığı, ailelerin enkaz başında kendi imkanlarıyla yakınlarını aradığı bildiriliyor. El País’in La Guaira’dan aktardığı tanıklıklarda, bazı depremzedelerin “Buraya yardım gelmedi” diyerek arama kurtarma çalışmalarının yetersizliğine tepki gösterdiği belirtildi.
Çadır kent ve barınma krizi büyüyor
Depremlerin ardından binlerce kişi evlerine giremez hale geldi. Hasarlı binalar, artçı sarsıntılar ve yeni çökme riski nedeniyle çok sayıda aile sokaklarda, parklarda veya derme çatma alanlarda bekliyor. Uluslararası basında, Caracas’taki Parque del Este gibi noktalarda geçici barınma alanlarının oluştuğu, ancak ihtiyaç ile mevcut kapasite arasında büyük fark bulunduğu aktarıldı.
Bu tablo, sahadan gelen “çadır kentlerin yeterince kurulamadığı, insanların açıkta kaldığı” yönündeki duyumları da güçlendiriyor. Ancak açık kaynaklarda çadır kentlerin tamamen kurulamadığına ilişkin kapsamlı ve resmi bir doğrulama bulunmuyor. Buna karşın geçici barınma, temiz su, gıda, sağlık hizmeti ve güvenli alan ihtiyacının hızla büyüdüğü görülüyor.
Birleşmiş Milletler Nüfus Fonu, Venezuela’nın iki büyük depremin ardından büyük bir insani acil durumla karşı karşıya olduğunu, depremlerden sonra 130’dan fazla artçı sarsıntı yaşandığını ve yıkımın geniş bir alana yayıldığını bildirdi.
Güvenlik endişesi: Yardım kadar düzen de sorun
Deprem bölgesindeki en kritik başlıklardan biri de güvenlik. Bazı haberlerde yağma olayları, bölgelere giriş çıkışların kısıtlanması, medya erişiminde sınırlamalar ve halkın yardım dağıtımındaki düzensizliklere tepki gösterdiği bilgileri yer aldı.
Sahadaki duyumlarda silahlı unsurların, organize grupların veya farklı devlet kurumlarının bazı bölgelere girişleri engellediği öne sürülse de bu iddialar şu aşamada bağımsız kaynaklarca net biçimde doğrulanmış değil. Ancak teyitli veriler bile Venezuela’da yardım operasyonunun klasik bir arama kurtarma sürecinden daha karmaşık hale geldiğini ortaya koyuyor. Çünkü afet bölgesinde aynı anda enkaz, sağlık, güvenlik, ulaşım, barınma ve siyasi güven krizi yaşanıyor.
Bu nedenle uzmanlara göre Venezuela’daki ihtiyaç yalnızca gıda kolisi veya arama kurtarma ekibiyle sınırlı değil. Ülkede güvenli insani koridorların açılması, yardım dağıtımının bağımsız biçimde koordine edilmesi, geçici yerleşim alanlarının kurulması, hastanelerin desteklenmesi ve güvenlik risklerinin kontrol altına alınması gerekiyor.
Uluslararası yardım büyüyor
Felaketin ardından çok sayıda ülke Venezuela’ya yardım gönderdi. ABD, Avrupa ülkeleri, Latin Amerika ülkeleri ve uluslararası kuruluşların arama kurtarma, sağlık, lojistik ve insani yardım desteği sağladığı bildirildi. Al Jazeera, Amerika kıtası başta olmak üzere birçok ülkenin Venezuela’ya medikal malzeme, paramedik ekip ve insani yardım ulaştırmaya başladığını aktardı.
Avrupa Birliği de depremlerin ardından Venezuela’ya acil yardım ve arama kurtarma desteği gönderileceğini duyurdu.
Buna rağmen yıkımın büyüklüğü, ulaşım altyapısındaki hasar, havaalanı ve liman kapasitesindeki sorunlar, artçı sarsıntılar ve güvenlik endişeleri nedeniyle yardımların sahaya etkili biçimde ulaştırılmasında ciddi güçlükler yaşandığı belirtiliyor.
Türkiye’den Venezuela’ya yardım eli
Türkiye de depremlerin ardından Venezuela için harekete geçen ülkeler arasında yer aldı. Milli Savunma Bakanlığı, AFAD koordinasyonunda hazırlanan arama kurtarma ekipleri ve insani yardım malzemelerinin Türk Hava Kuvvetlerine ait A400M uçağıyla Venezuela’ya gönderildiğini açıkladı.
AFAD koordinasyonundaki çalışmalara ilgili bakanlıklar ve kurumların destek verdiği, Türk Silahlı Kuvvetleri İnsani Yardım Tugay Komutanlığına bağlı arama kurtarma timlerinin de yardım faaliyetlerine katıldığı bildirildi.
Türkiye’nin bu desteği, felaketin ardından oluşan uluslararası yardım zincirinin önemli halkalarından biri olarak değerlendiriliyor. Ancak sahadaki tablo, tek tek ülkelerin yardımlarından çok daha büyük ve uzun soluklu bir koordinasyona ihtiyaç duyulduğunu gösteriyor.
Askeri lojistik ve uluslararası koordinasyon gündemde
Venezuela’daki afetin boyutu, insani yardımın güvenli biçimde ulaştırılması için daha güçlü bir uluslararası mekanizmayı gündeme taşıyor. Bazı bölgelerde yolların kapalı olması, yardım dağıtımının aksaması, geçici barınma alanlarının yetersizliği ve güvenlik riskleri nedeniyle askeri lojistik kapasitenin önemi artıyor.
Bu noktada mesele, doğrudan askeri müdahale değil; liman, havaalanı, yol, tahliye, sahra hastanesi, güvenli yardım koridoru ve geçici barınma altyapısı kurabilecek büyük ölçekli uluslararası kapasitenin devreye sokulması olarak öne çıkıyor. Afet bölgelerinde askeri kapasite, çoğu zaman güvenlikten çok lojistik, mühendislik, sağlık ve tahliye desteği bakımından belirleyici rol oynuyor.
La Guaira Limanı’nın ve ulaşım hatlarının yardım operasyonu açısından kritik öneme sahip olduğu, bazı uluslararası ekiplerin liman ve hava ulaşımının yeniden işler hale gelmesi için destek verdiği bildirildi.
Artçılar korkuyu büyütüyor
Bölgede artçı sarsıntılar da devam ediyor. Son olarak Caracas ve La Guaira çevresinde hissedilen güçlü bir artçı sarsıntının paniğe yol açtığı, arama kurtarma çalışmalarını geçici olarak aksattığı bildirildi. USGS artçının büyüklüğünü 4,6 olarak duyururken, Kolombiya kaynakları sarsıntıyı 5,1 olarak açıkladı.
Artçıların sürmesi, hem enkaz altındaki arama kurtarma ekipleri hem de hasarlı binaların çevresinde bekleyen depremzedeler için riski artırıyor. Uzmanlar, ağır hasarlı yapılara girilmemesi ve geçici barınma alanlarının hızla güvenli bölgelere taşınması gerektiğini vurguluyor.
Venezuela için kritik eşik
Venezuela’daki deprem felaketi, ülkenin yıllardır süren ekonomik, siyasi ve kurumsal krizinin üzerine geldi. Sağlık sistemi, ulaşım altyapısı, kamu hizmetleri ve güvenlik mekanizmaları zaten kırılgan olan ülkede, iki büyük deprem bu kırılganlığı daha da görünür hale getirdi.
Bugün Venezuela’da acil ihtiyaç üç başlıkta toplanıyor: Enkaz altında kalanlara ulaşılması, hayatta kalanların güvenli ve sağlıklı alanlara taşınması, yardımların tarafsız ve etkili biçimde dağıtılması.
Can kaybının daha da artmasından endişe edilirken, uluslararası toplumun önündeki soru artık yalnızca “Venezuela’ya yardım gönderilecek mi?” değil; “Bu yardım güvenli, hızlı ve düzenli biçimde afetzedelere ulaştırılabilecek mi?” sorusu.
Felaketin yeni görüntüleri ise bu sorunun aciliyetini bütün çıplaklığıyla ortaya koyuyor: Venezuela’da insanlar yalnızca yıkılan binaların değil, çöken düzenin de altında kalmış durumda.