Nöbetçi Eczaneler
MHP Genel Başkanı Devlet Bahçeli, Bengü Türk televizyonunda Suriye’deki son gelişmeler, Suriye Cumhurbaşkanı Ahmed el-Şara’nın yayımladığı kararname ve sahadaki askeri-siyasi tabloya ilişkin kapsamlı bir değerlendirme yaptı. Bahçeli, SDG’nin Suriye’nin kuzey ve kuzeydoğusunda fiilî kontrol alanları oluşturarak “yeniden inşa ve istikrar sürecinin önündeki temel engellerden biri” haline geldiğini öne sürdü.
Bahçeli, “Suriye’de Kürtler ayrıdır, SDG ayrıdır. SDG bir terör örgütüdür ve Suriyeli Kürtleri temsil etmemektedir” ifadelerini kullandı. MHP lideri, Suriye’nin birlik ve bütünlüğünün korunması için “terör yapılanmalarının tasfiyesi, merkezi otoritenin ülke geneline yayılması ve üniter devlet yapısının tahkimi” gerektiğini dile getirdi.
“10 Mart mutabakatı dönüm noktasıydı, süreç oyalandı” iddiası
Bahçeli, 10 Mart 2025’te SDG ile varıldığı belirtilen mutabakatın, örgütün silahlı varlığının sona erdirilmesi ve devlet kurumlarına entegrasyonu açısından “kritik bir eşik” olarak görüldüğünü söyledi. Buna karşın, aradan geçen sürede SDG yönetiminin mutabakatın “ruhuyla çelişen” bir tutum sergilediğini savunan Bahçeli, özerklik ve federasyon taleplerinin Suriye’nin toprak bütünlüğüne dönük tehdit oluşturduğunu belirtti.
Bahçeli’nin değerlendirmesinde, Şam yönetiminin parçalı yapıyı sonlandırma ve merkezi devlet otoritesini yeniden tesis etme hedefini öncelediği vurgulandı. MHP lideri, bu süreçte Türkiye’nin Suriye’nin “üniter yapısına” yönelik açık tutumunun Şam yönetiminin elini güçlendirdiğini ifade etti.
Sahadaki hareketlilik: “SDG’nin iddia edildiği kadar güçlü olmadığı görüldü”
Bahçeli, Suriye sahasında son dönemde artan askeri hareketliliğin SDG üzerinde baskı oluşturduğunu, operasyonların Halep hattında yeni bir aşamaya evrildiğini ileri sürdü. Açıklamasında, Suriye ordusunun Fırat’ın batısında belirli yerleşim alanlarında kontrol sağladığı, birliklerin Rakka çevresinde konuşlandığı ve “askeri kapalı bölge” duyurusu gibi adımlarla çatışma riskinin yükseldiği yorumunu yaptı.
Bu süreçte yerel unsurların tutumuna da işaret eden Bahçeli, SDG’nin kontrol ettiği alanlarda yaşayan Arap aşiretleri ile bazı Kürt grupların örgütten rahatsızlık duyduğunu, Şam yönetiminin egemenliğini tercih ettiklerini ve olası bir çatışmada merkezi yönetimin yanında konumlanabileceklerini öne sürdü. Bahçeli’ye göre, bu tablo SDG’nin “sosyolojik gerçeklikle giderek daha fazla çeliştiğini” gösteriyor.
“Fırat’ın doğusuna çekilme” açıklaması: “Önemli ama yeterli değil”
Bahçeli, SDG adına yapılan “Fırat’ın doğusuna çekilme” yönündeki açıklamayı, sahadaki caydırıcılık ve baskının sonucu olarak değerlendirdi. Bunun 10 Mart mutabakatının uygulanması bakımından “önemli bir aşama” olduğunu kaydeden Bahçeli, sürecin sadece bir bölgeyle sınırlı tutulmaması gerektiğini vurguladı.
MHP lideri, Suriye’nin “Fırat’ın doğusu-batısı” şeklinde yapay biçimde ayrıştırılmasına karşı çıkarak, ülke genelinde merkezi hükümetin egemenliğinin tesis edilmesini, doğal kaynakların kontrolünün devlet otoritesinde toplanmasını ve kamu hizmetlerinin tüm ülkeye yayılmasını savundu.
Şara’nın kararnamesi: “SDG’ye taviz değil, tersine iddiayı zayıflatır”
Bahçeli, Suriye Cumhurbaşkanı Şara’nın Kürt dili ve kültürel haklarına ilişkin açıklamaları ile yayımladığı 2026/13 sayılı kararnameyi “birlik ve istikrar açısından olumlu” gördüğünü söyledi. Kararnamenin, Suriyeli Kürtleri Suriye ulusal kimliğinin “asli ve ayrılmaz” parçası olarak tarif etmesinin toplumsal uzlaşıyı güçlendireceğini savunan Bahçeli, bunun SDG’ye verilmiş bir taviz olarak yorumlanmaması gerektiğini belirtti.
Bahçeli’ye göre söz konusu adım, SDG’nin “Kürtlerin temsilcisi” olduğu iddiasını zayıflatan bir gelişme niteliği taşıyor. Ayrıca, Kürtlere tanınan kültürel hakların ülkenin diğer asli unsurları açısından da dengeli bir çerçevede ele alınması gerektiğini ifade eden Bahçeli, Türkmenler başta olmak üzere farklı grupların kültürel haklarının yeni anayasa sürecinde göz ardı edilmemesi gerektiğini dile getirdi.
“En kritik eşik yeni anayasa” vurgusu
Bahçeli, Suriye’nin etnik ve dini çeşitliliğine dikkat çekerek, ülkenin kaotik geçmişinden çıkabilmesi için kapsayıcı ve birleştirici bir hukuki düzenin inşa edilmesini zorunlu gördüğünü söyledi. MHP lideri, yeni anayasanın; eşitlik, temel hak ve özgürlüklerin güvence altına alınması, hukuk devleti, serbest seçimler, din ve vicdan özgürlüğü, insan hakları ve kuvvetler ayrılığı gibi ilkelere dayanması gerektiğini belirtti.
Suriye’de üniter yapıyı zedeleyebilecek “federasyon, konfederasyon, özerklik” tartışmalarının gündemden çıkarılmasını isteyen Bahçeli, ortak paydanın “Suriye vatandaşlığı” olması gerektiğini ifade etti. Eğitim ve dil politikasına dair görüşlerini de paylaşan Bahçeli; Arapçanın resmi dil olmasının sürdürülebileceğini, bununla birlikte Kürtçe ve Türkçe gibi dillerin seçmeli ders olarak müfredata girebileceğini savundu.
Bahçeli’nin “yol haritası” önerileri
Bahçeli, Suriye’de kalıcı istikrar için izlenmesi gerektiğini söylediği adımları özetle şöyle sıraladı:
| 10 Mart 2025 mutabakatının tüm maddeleriyle uygulanması; SDG ve türev yapıların tamamen feshedilmesi ve devlet kurumlarına geri dönüşsüz biçimde entegre edilmesi,
Federasyon/özerklik tartışmalarının sona erdirilmesi; toprak bütünlüğünün kalıcı şekilde güvence altına alınması, Merkezi devlet otoritesinin ülke genelinde hızla tesis edilmesi; “Fırat’ın doğusu-batısı” ayrımının reddedilmesi, Kapsayıcı yeni anayasa ile eşitlikçi ve hukukun üstünlüğünü esas alan bir düzenin kurulması, Kürtlerle SDG’nin net biçimde ayrıştırılması; SDG’nin “temsil” iddiasının toplumsal düzeyde kırılması, Kürtçenin eğitimde seçmeli ders olarak yer alması; Türkmenler dahil tüm asli unsurların kültürel haklarının dikkate alınması, “Suriye vatandaşlığı” kavramının güçlendirilmesi; toplumsal uzlaşı ve milli birliğin pekiştirilmesi, Yönetimde istikrarı sağlayacak güçlü yürütme kapasitesi, kuvvetler ayrılığı ve temsile dayalı demokratik sistemin tesisi, Ekonomik ve siyasi olarak bütünleşmiş bir Suriye’nin bölgesel istikrarın temel aktörlerinden biri haline gelmesi. |
Bahçeli, “çatışmanın kimseye fayda getirmeyeceğini” savunarak, Suriye’nin yeniden yapılanmasının anahtarını “tek çatı altında toplanmış bütüncül bir ordu” ve “devlet otoritesinin ülkenin tamamında görünür hale gelmesi” şeklinde tarif etti. MHP lideri, sürecin bundan sonraki seyrinde belirleyici unsurun “silahlı dayatmalar” değil, merkezi otoritenin yeniden inşası ve yerel unsurların bu yapıya ne ölçüde entegre edileceği olacağını söyledi.