Nöbetçi Eczaneler
Yeme bozuklukları içsel çatışmaların yansıması
Üsküdar Üniversitesi NPİSTANBUL Hastanesi Klinik Psikolog Sera Elbaşoğlu, yeme bozukluklarının psikolojik kökenleri ile kişilik özellikleri ve çevresel faktörlerin beden algısı üzerindeki etkilerine ilişkin değerlendirmelerde bulundu.
Elbaşoğlu, yeme bozukluklarının sadece beslenme davranışıyla açıklanamayacağını belirterek, bu durumun bireyin iç dünyasında denge arayışının, kontrol ihtiyacının ve duygusal çatışmalarının bir yansıması olarak görülmesi gerektiğini vurguladı.
Mükemmeliyetçilik yeme davranışını etkiliyor
Mükemmeliyetçilik, kontrol ihtiyacı ve duyguların yer değiştirmesi gibi psikolojik dinamiklerin yeme bozukluklarının anlaşılmasında önemli rol oynadığını belirten Elbaşoğlu, özellikle mükemmeliyetçi kişilik özelliklerinin bu bozuklukların gelişiminde ve sürdürülmesinde etkili olduğunu ifade etti.
Bu durumun en belirgin biçimde anoreksiya nervoza örneğinde görüldüğünü söyleyen Elbaşoğlu, mükemmeliyetçi bireylerin kontrol duygusunu çoğu zaman beden ve yeme davranışı üzerinden sağlamaya çalıştığını kaydetti. Elbaşoğlu’na göre kişi, bedenini ve yeme düzenini kusursuz hale getirdiğinde hayatındaki diğer alanların da düzeleceğine inanabiliyor.
Kontrol kaybı beden üzerinden telafi ediliyor
Yeme bozukluklarında sık görülen bir diğer mekanizmanın “yer değiştirme” olduğunu belirten Elbaşoğlu, bireyin bir alanda yaşadığı duyguyu başka bir alana yönlendirdiğini anlattı.
Hayatının farklı alanlarında kontrol duygusunu kaybeden kişinin bunu bedenini kontrol ederek telafi etmeye çalışabileceğini ifade eden Elbaşoğlu, özellikle baskıcı aile yapıları ya da yoğun denetim içeren çevrelerde büyüyen bireylerde bedenin kontrol edilebilen nadir alanlardan biri haline geldiğini söyledi.
Ergenlik döneminde risk daha belirgin hale geliyor
Ergenlik döneminde bağımsızlık arayışı ile ebeveyn otoritesi arasında yoğun çatışmalar yaşandığını belirten Elbaşoğlu, bu süreçte yeme davranışının hem sembolik hem de somut bir ifade alanına dönüşebildiğini dile getirdi.
Uzmanlara göre bu dönemde gençler hem bedensel hem de kimlik gelişimi açısından dış etkilere daha açık hale geliyor.
Sosyal medya beden algısını bozabiliyor
Sosyal medyanın beden algısı üzerindeki etkisinin günümüzde yadsınamaz bir gerçeklik olduğunu belirten Elbaşoğlu, yeme bozukluklarında sıkça görülen beden dismorfik bozukluğunun bireyin kendi bedenini çarpık ve gerçek dışı biçimde algılamasına yol açtığını söyledi.
Sosyal medya platformlarında kullanılan filtrelerin kusursuzluk algısını güçlendirdiğini belirten Elbaşoğlu, bireylerin kendilerini bu idealize edilmiş görüntülerle kıyaslamasının beden memnuniyetsizliğini artırdığını ifade etti.
“Kusursuz beden” baskısı ergenleri daha fazla etkiliyor
Sosyal medya etkisinin özellikle ergenler üzerinde daha güçlü olduğuna dikkat çeken Elbaşoğlu, kimlik gelişiminin ve bedensel değişimlerin yoğun yaşandığı bu dönemde gençlerin dış etkilere daha açık olduğunu söyledi.
Sosyal medyada sunulan kusursuz beden imgelerinin ergenlerin kendi bedenlerini yetersiz görmelerine neden olabildiğini belirten Elbaşoğlu, yeme bozukluğu yaşayan bireylerin sadece ideal bedene ulaşmaya çalışmadığını, aynı zamanda mevcut bedenlerini de gerçekçi olmayan şekilde algıladığını anlattı.
Diyet yapmakla yeme bozukluğu aynı şey değil
Diyet yapma ile yeme bozuklukları arasındaki farkın derin psikolojik süreçlerde gizli olduğunu vurgulayan Elbaşoğlu, yüzeyde benzer davranışlar görülse de iki durumun altında yatan zihinsel ve duygusal süreçlerin oldukça farklı olduğunu ifade etti.
Diyet yapmanın genellikle belirli bir hedef doğrultusunda, kontrollü ve sınırlı süreli bir davranış olduğunu belirten Elbaşoğlu, yeme bozukluklarında ise kişinin zihninin sürekli olarak beden ve yemek yememe düşüncesiyle meşgul olduğunu söyledi.
Sorun sadece yemek değil, kimlik ve değer algısı
Elbaşoğlu, yeme bozukluklarının yalnızca beslenme ile ilgili bir mesele olmadığını belirterek, bu durumun kontrol, değer, yeterlilik ve kimlik gibi daha derin psikolojik ihtiyaçlarla bağlantılı olduğunu dile getirdi.
Uzmanlara göre yeme bozukluklarını sadece “yemekle ilgili bir sorun” olarak değerlendirmek yetersiz kalıyor. Bu bozukluklar, bireyin kendi iç dünyasında denge kurma çabasının ve duygusal çatışmalarının önemli bir yansıması olarak öne çıkıyor.