Nöbetçi Eczaneler
Konya’da Ramazan Bayramı arifesinde yıllardır yaşatılan kabir ziyareti geleneği bu yıl da güçlü şekilde sürdü. Sabah saatlerinden itibaren başlayan hareketlilik, özellikle ikindi namazı sonrasında daha da arttı. Şehirde mezarlıklar ve şehitlikler, aileleriyle birlikte kabir ziyareti yapan vatandaşlarla doldu; mezar başlarında Kur’an-ı Kerim okunup dualar edildi, kabirlerin çevresi temizlendi, çiçekler sulandı.
Manevi iklim arife günü kabristanlara taşındı
Konya’da bu ziyaret, yalnızca bayram öncesi yerine getirilen bir dini vecibe olarak değil, aynı zamanda kuşaktan kuşağa aktarılan köklü bir şehir kültürü olarak görülüyor. Kentin manevi dokusunda önemli bir yer tutan kabir ziyaretleri, yaşayanlarla vefat edenler arasında dua, hatıra ve vefa bağı kuruyor. Aile büyükleriyle birlikte mezarlığa giden çocuklar da bu geleneğin doğal parçası oluyor; böylece hem dini hassasiyet hem de toplumsal hafıza birlikte taşınıyor.
Üçler, Musalla ve Yazır’da dikkat çeken yoğunluk
Kent merkezinde en yoğun ziyaret noktaları arasında Üçler Mezarlığı, Musalla Mezarlığı, Yazır Mezarlığı, Hocacihan Mezarlığı, Tekke Mezarlığı ve Araplar Mezarlığı öne çıktı. Arife günü olması nedeniyle özellikle ikindi namazı sonrasında mezarlıklarda belirgin bir hareketlilik yaşandı. Vatandaşlar, mezar başlarında dua ederken kabirlerin bakımını da ihmal etmedi.
Fatiha, Yasin ve vefa duygusu
Arife gününün en dikkat çeken görüntülerinden biri, mezar başlarında oluşan sessiz ve ağırbaşlı kalabalık oldu. Vatandaşlar bir yandan yakınlarının kabirlerini ziyaret ederken bir yandan da mezar taşlarını temizledi, toprağı düzeltti, su döktü ve dua etti. Bu ziyaretlerde en çok Fatiha ve Yasin-i Şerif okunurken, bazı ailelerin ellerinde küçük su kapları, çiçekler ve temizlik malzemeleriyle kabir başına geldiği görüldü. Konya’da geleneksel olarak “geçmişleri ziyaret” şeklinde de ifade edilen bu ziyaretler, bayramın manevi hazırlığının önemli bir parçası olarak kabul ediliyor.
Şehitliklerde de ziyaretçi yoğunluğu yaşandı
Şehitliklerde de benzer bir yoğunluk oluştu. Bayram arifesinde şehit kabirlerini ziyaret eden aileler ve vatandaşlar, vatan uğruna hayatını kaybedenleri dualarla andı. Şehit mezarları başında okunan dualar, arife gününün manevi atmosferini daha da derinleştirdi. Bu ziyaretler, bireysel bir kabir ziyaretinin ötesine geçerek toplumsal hafıza ve milli vefa duygusunun görünür olduğu bir tablo ortaya koydu.
Konya’da kültür ve inanç iç içe yaşanıyor
Konya’da mezarlık ziyaretlerinin bu denli güçlü yaşanmasında, şehrin dini ve kültürel hayatının iç içe geçmiş yapısı belirleyici oluyor. Bayram öncesi kabristana gitmek, sadece vefat edenleri anmak değil; faniliği hatırlamak, aile bağlarını kuvvetlendirmek, çocuklara dua ve hatırlama bilinci kazandırmak anlamı da taşıyor. Bu yönüyle kabir ziyaretleri, Konya’da hem ibadet hassasiyetinin hem de köklü şehir geleneğinin ortak zeminde buluştuğu en canlı örneklerden biri olarak öne çıkıyor.
Bayram öncesi şehrin ortak hafızası mezarlıklarda buluştu
Bugün Konya’daki kabristanlarda yaşanan manzara da bunu bir kez daha gösterdi. Üçler’den Musalla’ya, Yazır’dan Hocacihan’a kadar pek çok mezarlıkta aynı duygu hakimdi: Sessizlik, dua, hüzün ve vefa. Bayrama saatler kala Konyalılar, geçmişlerini unutmadıklarını bir kez daha mezar başlarında gösterdi; şehitliklerde ve kabristanlarda yükselen dualar, şehrin manevi iklimine derinlik kattı.
Mezar ve kabir ziyaretinde okunacak dualar
İslam’da kabir ziyaretleri, vefat edenleri anmak ve onlar için dua etmek amacıyla gerçekleştirilir. Kabir başında okunan duaların, hem ziyaret eden kişiye sevap kazandırdığına hem de mezarda yatan kişinin ruhuna bağışlandığına inanılır.
Kabir ziyaretinde edilen dualarda asıl olan samimiyet ve içtenliktir. Önemli olan, vefat eden kişi için hayırlı dileklerde bulunmak ve Allah’tan onlar adına rahmet dilemektir. Mezarlıkta özellikle Fatiha Suresi ve İhlas Suresi gibi Kur’an-ı Kerim surelerinin okunması yaygındır. Fatiha Suresi, ölen kişi için sevap bağışlanmasına vesile olarak görülürken; İhlas Suresi ise Allah’ın birliğini ve ahiretteki kurtuluşu ifade eder.
İşte mezarlıkta okunabilecek bazı dua ve sureler:
Peygamberimizin kabir ziyareti duası
Peygamber Efendimiz (s.a.v.), kabir ziyaretlerinde ölümü hatırlamayı, kabristan ehline selam vermeyi ve dua etmeyi öğütlemiştir. En bilinen duası, kabristan halkına selam verip afiyet dileyerek, “Allah’ın bizi de sizi de bağışlamasını dilerim” anlamını taşıyan duadır.
Mezarlıklarda okunacak dualar
1. Fatiha Suresi
Bismillahirrahmanirrahim.
Elhamdülillahi rabbil alemin.
Errahmanirrahim.
Maliki yevmiddin.
İyyake na’budu ve iyyake nesta’in.
İhdina’s sirate’l mustakim.
Sirate’llezine en’amte aleyhim.
Geyril mağdubi aleyhim ve ledde’l dalilin.
2. Ayetel Kürsi
Bismillahirrahmanirrahim.
Allahu la ilahe illa huve,
el-Hayyul-Kayyum.
La te’huzuhu sinetu ve la nevm.
Lehu ma fis-semavati ve ma fil-ard.
Men zellezi yashfa’u indehu illa bi iznihi.
Ya’lemu ma beyne eydihim ve ma halfehum.
Ve la yuhitu bi şey’in min ilmihi illa bima şae.
Vesia kursiyyuhus-semavati ve-l-ard.
Ve la ya’uduhu hifzuhuma.
Ve Huve’l-Aliyyul-Azim.
3. İhlas Suresi
Bismillahirrahmanirrahim.
Kul huvallahu ehad.
Allahu’s-samedu.
Lem yelid ve lem yulad.
Ve lem yekun lehu kufuven ehad.
4. Felak Suresi
Bismillahirrahmanirrahim.
Kul e’uzu bi rabbil-felak.
Min şerri ma halaq.
Ve min şerri gaseqin iz vaqabe.
Ve min şerri nessehat fi’l-uqad.
Ve min şerri hasidin iz hased.
5. Nas Suresi
Bismillahirrahmanirrahim.
Kul e’uzu bi rabbin-nas.
Min şerri’l-vesvasi’l-hannas.
Ellezı yuvesvisu fi sudurin-nas.
Minel-cinneti ve’n-nas.
Mezarlık duası
“Bismillahirrahmanirrahim.
Esselamu aleykum ehli’d-diyari minel-mu’minine ve’l-muslimin.
Ve inna in sha Allah bikum lahikun.
Nestuğfirullahe lena ve lekum.
Es’elullahe en yu’affiyena ve iyyakum.”
Yasin Suresi
Bismillahirrahmânirrahîm.
(1) Yâsîn
(2) VeI Kur’ân-iI hakîm
(3) İnneke IemineI mürseIîn
(4) AIâ sırâtın müstakîm
(5) TenzîIeI azîzirrahîm
(6) Litünzira kavmen mâ ünzire âbâühüm fehüm gâfiIûn
(7) Lekad hakkaIkavIü aIâ ekserihim fehüm Iâ yü’minûn
(8) İnnâ ceaInâ fî a’nâkihim agIâIen fehiye iIeI ezkâni fehüm mukmehûn
(9) Ve ceaInâ min beyni eydîhim sedden ve min gaIfihim sedden feağşeynâhüm
fehüm Iâ yübsirûn
(10) Ve sevâün aIeyhim eenzertehüm em Iem tünzirhüm Iâ yü’minûn
(11) innemâ tünzirü menittebazzikra haşiyerrahmâne biIgaybi febeşşirhü bimağfiretiv ve ecrin kerîm
(12) İnnâ nahnü nuhyiI mevtâ ve nektübü mâ kaddemû ve âsârehüm ve küIIe şey’in ahsaynâhü fî imâmin mübîn
(13) Vadrib Iehüm meseIen ashâbeI karyeh. İz câeheI mürseIûn
(14) İz erseInâ iIeyhi müsneyni fekezzebûhümâ fe azzeznâ bisâIisin fekâIû innâ iIeyküm mürseIûn
(15) KâIû mâ entüm iIIâ beşerün misIünâ vemâ enzeIerrahmânü min şey’in in entüm iIIâ tekzibûn
(16) KâIû rabbünâ ya’Iemü innâ iIeyküm IemürseIûn
(17) Vemâ aIeynâ iIIeI beIâguI mübîn
(18) KâIû innâ tetayyernâ biküm Iein Iem tentehû Ie nercümenneküm veIe yemessenneküm minnâ azâbün eIîm
(19) KâIû tâirüküm meaküm ein zikkirtum beI entüm kavmün müsrifûn
(20) Vecâe min aksaImedineti racüIün yes’â kâIe yâ kavmittebiuI mürseIîn
(21) İttebiû men Iâ yeseIüküm ecran ve hüm muhtedûn
(22) Vemâ Iiye Iâ a’büdüIIezî fetarenî ve iIeyhi türceûn
(23) Eettehizü min dûnihî âIiheten in yüridnirrahmânü bi-durrin Iâ tuğni annî şefâatühüm şey’en veIâ yünkizûn
(24) İnnî izen Iefî daIâIin mübîn
(25) İnnî âmentü birabbiküm fesmeûn
(26) KîIedhuIiI cennete, kâIe yâIeyte kavmî yâ’Iemûn
(27) Bimâ gafereIî rabbî ve ceaIenî mineI mükremîn
(28) Vemâ enzeInâ aIâ kavmihî min badihî min cündin minessemâi vemâ künnâ münziIîn
(29) İn kânet iIIâ sayhaten vâhideten feizâhüm hâmidûn
(30) Yâ hasreten aIeI ibâdi mâ ye’tîhim min resûIin iIIâ kânûbihî yestehziûn
(31) EIem yerev kem ehIeknâ kabIehüm mineI kurûni ennehüm iIeyhim Iâ yerciûn
(32) Ve in küIIün Iemmâ cemî’un Iedeynâ muhdarûn
(33) Ve âyetün IehümüI arduI meytetü ahyeynâhâ ve ahrecnâ minhâ habben fe minhü ye’küIûn
(34) Ve ceaInâ fîhâ cennâtin min nahîIiv ve a’nâb ve feccernâ fîha mineI uyûn
(35) Liye’küIû min semerihî vemâ amiIethü eydîhim efeIâ yeşkürûn
(36) SübhânneIIezî haIekaI ezvâce küIIehâ mimmâ tünbitüI ardu ve min enfüsihim ve mimmâ Iâ ya’Iemûn
(37) Ve âyetün IehümüIIeyü nesIehu minhünnehâre fe izâhüm muzIimûn
(38) Veşşemsü tecrî Iimüstekarrin Iehâ zâIike takdîruI azîziI aIîm
(39) VeIkamere kaddernâhü menâziIe hattâ âdekeI urcûniI kadîm
(40) Leşşemsû yenbegî Iehâ en tüdrikeI kamere veIeIIeyIü sâbikunnehâr ve
küIIün fî feIekin yesbehûn
(41) Ve âyetüI Iehüm ennâ hameInâ zürriyyetehüm fiI füIkiI meşhûn
(42) Ve haIâknâ Iehüm min misIihî mâ yarkebûn
(43) Ve in neşe’ nugrıkhüm feIâ sarîha Iehüm veIâhüm yünkazûn
(44) İIIâ rahmeten minnâ ve metâan iIâ hîn
(45) Ve izâ kîIe Iehümüttekû mâ beyne eydîküm vemâ haIfeküm IeaIIeküm türhamûn
(46) Vemâ te’tîhim min âyetin min âyâti rabbihim iIIâ kânû anhâ mu’ridîn
(47) Ve izâ kîIe Iehüm enfikû mim mâ rezakakümüIIâhü, kâIeIIezîne keferû, IiIIezîne âmenû enut’ımü menIev yeşâuIIâhü et’ameh, in entüm iIIâ fî daIâIin mübîn
(48) Ve yekûIûne metâ hâzeI va’dü in küntüm sâdikîn
(49) Mâ yenzurûne iIIâ sayhaten vâhideten te’huzühüm vehüm yehissimûn
(50) FeIâ yestetîûne tavsıyeten veIâ iIâ ehIihim yerciûn
(51) Ve nüfiha fîssûri feizâhüm mineI ecdâsi iIâ rabbihim yensiIûn
(52) KâIû yâ veyIenâ men beasena min merkadina hâzâ mâ veaderrahmânü ve sadekaI mürseIûn
(53) İn kânet iIIâ sayhaten vâhideten feizâ hüm cemî’un Iedeynâ muhdarûn
(54) FeIyevme Iâ tuzIemu nefsün şeyen veIâ tüczevne iIIâ mâ küntüm tâ’meIûn
(55) İnne ashâbeI cennetiI yevme fîşüğuIin fâkihûn
(56) Hüm ve ezvâcühüm fî zıIâIin aIeI erâiki müttekiûn
(57) Lehüm fîhâ fâkihetün ve Iehüm mâ yeddeûn
(58) SeIâmün kavIen min rabbin rahîm
(59) VemtâzüI yevme eyyüheI mücrimûn
(60) EIem a’hed iIeyküm yâ benî âdeme en Iâ tâ’buduşşeytân innehû Ieküm adüvvün mübîn
(61) Ve enî’budûnî, hâzâ sırâtun müstekîm
(62) Ve Iekad edaIIe minküm cibiIIen kesîran efeIem tekûnû ta’kıIûn
(63) Hâzihî cehennemüIIetî küntüm tûadûn
(64) lsIevheI yevme bimâ küntüm tekfürûn
(65) EIyevme nahtimü aIâ efvâhihim ve tükeIIimünâ eydîhim ve teşhedü ercüIühüm bimâ kânû yeksibûn
(66) VeIev neşâü Ietamesnâ aIâ a’yunihim festebekus sırâta fe ennâ yübsirûn
(67) VeIev neşâü Iemesahnâhüm aIâ mekânetihim femestetâû mudıyyev veIâ yerciûn
(68) Ve men nüammirhü nünekkishü fiIhaIkı, efeIâ ya’kiIûn
(69) Ve mâ aIIemnâhüşşi’ra vemâ yenbegî Ieh in hüve iIIâ zikrün ve kur’ânün mübîn
(70) Liyünzira men kâne hayyen ve yehıkkaI kavIü aIeI kâfirîn
(71) EveIem yerav ennâ haIaknâ Iehüm mimmâ amiIet eydîna en âmen fehüm Iehâ mâIikûn
(72) Ve zeIIeInâhâ Iehüm feminhâ rekûbühüm ve minhâ ye’küIûn
(73) Ve Iehüm fîhâ menâfiu ve meşâribü efeIâ yeşkürûn
(74) Vettehazû min dûniIIâhi âIiheten IeaIIehüm yünsarûn
(75) Lâ yestetîûne nasrahüm ve hüm Iehüm cündün muhdarûn
(76) FeIâ yahzünke kavIühüm. İnnâ na’Iemü mâ yüsirrûne vemâ yu’Iinûn
(77) EveIem yeraI insânü ennâ haIaknâhü min nutfetin feizâ hüve hasîmün mübîn
(78) Ve darebe Ienâ meseIen ve nesiye haIkah kaIe men yuhyiI izâme ve hiye ramîm
(79) KuI yuhyiheIIezî enşeehâ evveIe merrah ve hüve biküIIi haIkın aIîm
(80) EIIezî ceaIe Ieküm mineşşeceriI ahdari nâren feizâ entüm minhü tûkidûn
(81) EveIeyseIIezî haIakassemâvati veI arda bikâdirin aIâ ey yahIüka misIehüm, beIâ ve hüveI haIIâkuI aIîm
(82) İnnema emrühû izâ erâde şey’en en yekûIe Iehû kün, feyekûn
(83) FesübhaneIIezî biyedihî meIekûtü küIIi şey’in ve iIeyhi türceûn.
Mülk Suresi
1-Tebarekelleziy biyedihilmulku ve huve ‘ala kulli şey’in kadiyrun.
2- Elleziy halekalmevte velhayate liyebluvekum eyyukum ahsenu ‘amelen ve huvel’aziyzulğafuru.
3- Elleziy haleka seb’a semavatin tıbakan ma tera fiy halkırrahmani min tefavutin ferci’ılbasare hel tera min futurin.
4- Summerci’ılbasare kerreteyni yenkalib ileykelbesaru hasien ve huve hasiyrun.
5- Ve lekad zeyyennessemaeddunya bimesabiyha ve ce’alnaha rucumen lişşeyatıyni ve a’tedna lehum ‘azabesse’ıyri.
6- Ve lilleziyne keferu birabbihim ‘azabu cehenneme ve bi’selmasıyru.
7- İza ulku fiyha semi’u leha şehiykan ve hiye tefuru.
8- Tekadu temeyyezu minelğayzı kullema ulkıye fiyha fevcun seelehum hazenetuha elem yet’kum neziyrun.
9- Kalu bela kad caena neziyrun fekezzebna ve kulna ma nezzelellahü min şey’in in entüm illa fiy dalalin kebiyrin.
10- Ve kalu lev kunna nesme’u ev na’kılu ma kunnâ fiy ashabisse’ıyri.
11- Fa’teref’u bizenbihim fesuhkan liashabisse’ıyri.
12- İnnelleziyne yahşevne rabbehum bilğaybi lehum mağfiretun ve ecrun kebiyrun.
13- Ve esirru kavlekum evicheru bihi innehu ‘aliymun bizatissuduri.
14- Ela ya’lemu men haleka ve huvelletıyfulhabiyru.
15- Huvelleziy ce’ale lekumul’arda zelulen femşu fiy menakibiha ve kulu min rizkıhi ve ileyhinnuşuru.
16- Eemintum men fiyssemai en yahsife bikumul’arda feiza hiye temuru.
17- Em emintum men fiyssemai en yursile ‘aleykum hasıben feseta’lemune keyfe neziyri.
18- Ve lekad kezzebilleziyne min kablihim fekeyfe kane nekiyri.
19- Evelem yerev ilettayri fevkahum saffatin ve yakbıdne ma yumsikuhunne illerrahmanu innehu bikulli şey’in basıyrun.
20- Emmen hazelleziy huve cundun lekum yansurukum min dunirrahmani inilkafirune illa fiy ğururin.
21- Emmen hazelleziy yerzukukum in emseke rizkahu bel leccu fiy ‘utuvvin ve nufurin.
22- Efemen yemşiy mukibben ‘ala vechihi ehda emmen yemşiy seviyyen ‘ala sıratın mustekıymin.