Hükümet, plastik kirliliğini azaltmak amacıyla tek kullanımlık plastik ürünlerin kullanımını yıl sonuna kadar sona erdirmeyi hedefliyor. Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı’nın hazırladığı düzenleme kapsamında plastik çatal, bıçak, kaşık, tabak, pipet ve kulak pamuğu gibi birçok ürünün yasaklanması planlanıyor.
Bakanlık, geçen yıl hedefe ilişkin iki ayrı plan yayımlarken, yeni süreçte yönetmelik taslağının ilgili kurumların görüşüne açılması bekleniyor. Sivil toplum kuruluşları ile sektör temsilcilerinin değerlendirmelerinin ardından düzenlemeye son şeklinin verilmesi ve yıl sonunda yürürlüğe girmesi öngörülüyor.
Taslak düzenlemeye göre plastik çatal, bıçak, kaşık, yemek çubuğu ve tabakların yanı sıra genişletilmiş polistirenden üretilen gıda kapları, içecek kapları ve bardaklar, plastik çubuklu kulak pamukları ile pipetlerin piyasaya arzı sonlandırılacak.
Düzenlemenin hayata geçmesiyle, yıllık 1,5 milyon ton karbondioksite eşdeğer karbon salımının önüne geçilmesi hedefleniyor. Ayrıca yaklaşık 1,5 milyar liralık atık yönetim maliyetinden tasarruf sağlanması öngörülüyor.
Tek kullanımlık plastik ürünlerin yerine cam, porselen, ahşap ve karton gibi doğa dostu alternatiflerin kullanımının yaygınlaştırılması planlanıyor. İlerleyen süreçte ise kısmen plastikten oluşan bardaklar, gıda kapları, kargo poşetleri, ıslak mendiller ve yüzey temizleme havlularının tüketiminin azaltılması amaçlanıyor. Bu ürünler için de kısıtlama ve işaretleme uygulamalarının gündeme gelmesi bekleniyor.
Bakanlığın Türkiye İstatistik Kurumu ile birlikte yaptığı kamuoyu araştırması da düzenlemeye desteğin yüksek olduğunu ortaya koydu. Araştırmaya göre bireylerin yüzde 77,65’i günlük yaşamda tek kullanımlık plastiklerin daha az kullanılmasını desteklerken, yüzde 72,52’si bu ürünlerin daha az satın alınmasından yana görüş bildirdi. Katılımcıların yüzde 76,40’ı bazı tek kullanımlık plastik ürünlerin kullanımının kısıtlanmasını faydalı bulurken, yüzde 60,02’si doğrudan yasaklanmasını destekledi.
Araştırmada, alternatif ürünlere yönelim konusunda da güçlü destek dikkat çekti. Katılımcıların yüzde 78,71’i kağıt, karton ve ahşap gibi seçenekleri desteklediğini belirtirken, yüzde 80,12’si metal, porselen ve seramik gibi çok kez kullanılabilen ürünlere yönelimi olumlu karşıladı.
Türkiye’de 2022 yılında 709 bin 348 ton tek kullanımlık plastik ürün kullanıldığı, bu miktarın sonraki yıllarda daha da arttığı belirtilirken, Avrupa’daki birçok ülkede benzer ürünlerin kullanımının daha önce kaldırıldığına dikkat çekildi.




