Nöbetçi Eczaneler
Konya Kapalı Havzası’nda iklim değişikliği, kuraklık ve kontrolsüz yer altı su kullanımıyla birlikte giderek daha fazla gündeme gelen obruklara yönelik yürütülen kapsamlı çalışmada önemli bir aşama tamamlandı.
Afet ve Acil Durum Yönetimi Başkanlığı tarafından yürütülen Obruk Duyarlılık Haritası çalışması kapsamında Konya, Karaman ve Aksaray’da toplam 741 obruk kayıt altına alındı. Saha çalışmaları tamamlanırken, mevcut obrukların çap ve derinliklerindeki değişimler de güncel envantere işleniyor.
Çalışmanın tamamlanmasının ardından hazırlanacak haritanın kamuoyuyla paylaşılması planlanıyor.
741 obruğun 704’ü Konya’da
Hazırlanan envantere göre, Konya Kapalı Havzası’nda tespit edilen 741 obruğun 704’ü Konya’da, 29’u Karaman’da, 8’i ise Aksaray’da bulunuyor.
Konya’daki 704 obruğun 390’ı kuyu tipi obruk sınıfında değerlendiriliyor.
Kent genelinde 14 ilçede obruk oluşumu kayıt altına alınırken, Karapınar açık ara ilk sırada yer alıyor. İlçede toplam 572 obruk tespit edildi.
Bu rakam, Konya’daki toplam obrukların çok büyük bölümünün Karapınar sınırları içerisinde bulunduğunu ortaya koyuyor.
Obruk oluşumları 2010’dan sonra hızlandı
Konya’daki obruk kayıtları incelendiğinde, özellikle 2010 sonrasında oluşum hızının belirgin şekilde arttığı görülüyor.
Kentte ilk obruk kaydı 1972 yılına uzanıyor. 1972, 1977, 1983 ve 1985 yıllarında birer obruk kayda geçerken, 1995 ve 2000 yıllarında ikişer obruk oluştu.
2002’de 3, 2003’te 1, 2005’te 2, 2006’da 9, 2007’de 7, 2008’de 6 ve 2009’da 7 obruk meydana geldi.
Envanter verilerine göre 2010 yılıyla birlikte obruk oluşumlarında ciddi artış başladı.
2010 yılında 20, 2011’de 12, 2012’de 5, 2013’te 32 obruk oluştu. 2014’te 6, 2015’te 5, 2016’da 30, 2017’de 9 ve 2018’de 16 obruk kayıtlara geçti.
2019’da 44, 2020’de 25, 2021’de 27, 2022’de 15, 2023’te 13, 2024’te 33, 2025’te 11 ve 2026’da ise 4 obruk oluştu.
Bunların dışında oluşum tarihi bilinmeyen 354 obruk da envanterde yer alıyor.
“Toplamda tespit ettiğimiz 741 obruk var”
AFAD Konya İl Müdürü Ali İhsan Körpeş, Konya Valiliği koordinasyonunda yürütülen çalışmaların uzun soluklu bir süreci kapsadığını belirtti.
Obruklara ilişkin ilk çalışmaların 2020-2023 yılları arasında gerçekleştirildiğini, 2025 yılından itibaren ise ikinci faz çalışmalarının sürdürüldüğünü aktaran Körpeş, sürece ilişkin şu bilgileri verdi:
“Çalışmalar kapsamında Konya Kapalı Havzası’nda toplamda tespit ettiğimiz 741 obruk var. Saha çalışmalarımızı tamamladık. Sahada mevcut obrukların çapında ya da derinliğindeki değişimi de envanterimizde güncelliyoruz. Aslında obruk sayısının 741 olması öteden beri gelen bir durum. Biliyorsunuz obruk günümüzde yaşanan bir problem değil. Şu an tespit ettiğimiz 741 obruğun yaklaşık yüzde 50’si bundan belki de 100 yıl önce oluşan obruklar. Yakın zamanda oluşan obruk sayısını 350 civarında olarak ifade edebiliriz.”
Dronlarla havadan tarama yapılıyor
Körpeş, obrukların yalnızca ihbarlarla değil, sahadaki teknik taramalar ve dron görüntülemeleriyle de tespit edildiğini söyledi.
Çalışmalarda jeoloji ve inşaat mühendislerinin aktif olarak görev aldığını belirten Körpeş, şu ifadeleri kullandı:
“Sahada jeoloji ve inşaat mühendislerimiz alanda tarama ve ölçüm yaparak süreci takip ediyor. Aynı zamanda dron vasıtasıyla da bölgede görüntülemeleri gerçekleştiriyoruz. Oluşan obrukların tespitini ihbarsız şekilde yapabiliyoruz. Obrukların harita üzerinde işaretlenmesi ve oluşabilecek muhtemel yerlerin belirlenmesi üzerine bir çalışma.”
Bu kapsamda sahadaki mevcut obrukların konumları belirlenirken, yeni obruk oluşma ihtimali taşıyan alanlar da teknik veriler doğrultusunda değerlendiriliyor.
Kuyu analizleri ve su seviyesi ölçümleri de yapılıyor
Obruk Duyarlılık Haritası yalnızca mevcut obrukların işaretlenmesine dayanmıyor. Çalışma kapsamında kuyu analizleri, yer altı su seviyesi ölçümleri ve arazideki toprak katman yapıları da inceleniyor.
Böylece yalnızca bugün görülebilen obruklar değil, gelecekte risk taşıyabilecek alanların da belirlenmesi hedefleniyor.
Körpeş, bu süreci şöyle anlattı:
“Bunun yanında sahada yapılan kuyu analizleri, su seviyesi ölçümleri, arazideki toprak katman yapıları gibi teknik konular da inceleniyor. Haritamızda 741 obruğun tamamının koordinatları mevcut. Bununla birlikte olması muhtemel yerlerdeki alanlarda da işaretlemeler yapıyoruz. Süreklilik arz edecek şekilde envanter güncellememizi de gerçekleştiriyoruz.”
Harita kamuoyuyla paylaşılacak
Saha çalışmalarının tamamlanmasının ardından elde edilen tüm verilerin değerlendirilerek Obruk Duyarlılık Haritası’nın son haline getirileceği bildirildi.
Haritada mevcut 741 obruğun koordinatlarının yanı sıra, teknik incelemeler sonucu yeni obruk oluşumu açısından dikkatle takip edilmesi gereken alanlar da yer alacak.
Çalışmanın en önemli yönlerinden biri ise envanterin sabit kalmayacak olması. Yeni oluşan obruklar ile mevcut obrukların çap ve derinliklerindeki değişimler düzenli olarak sisteme işlenecek.
Bu yönüyle Obruk Duyarlılık Haritası’nın, Konya Kapalı Havzası’ndaki obruk riskinin izlenmesi ve gelecekte alınabilecek önlemler açısından önemli bir veri tabanı oluşturması bekleniyor.
Konya’daki obruk gerçeği büyüyor
Konya Kapalı Havzası’nda özellikle son yıllarda yer altı su seviyesindeki düşüş, kuraklık ve su kullanımındaki baskı obruk oluşumlarını daha görünür hale getiriyor.
Rakamlar da bu değişimi açık biçimde ortaya koyuyor. 2000’li yılların başında yıllık obruk sayıları tek haneli seviyelerde kalırken, 2010 sonrasında bazı yıllarda 20’nin, 30’un ve hatta 40’ın üzerine çıkan oluşumlar kayıtlara geçti.
AFAD’ın tamamladığı saha çalışmaları ve hazırlanacak duyarlılık haritası, hem mevcut durumun daha sağlıklı izlenmesi hem de riskli bölgelerin önceden belirlenmesi açısından önemli bir adım olarak değerlendiriliyor.