Nöbetçi Eczaneler
Menopoz, kadın yaşamının doğal dönemlerinden biri olarak kabul ediliyor. Ancak bu süreçte ortaya çıkan hormonal değişiklikler, günlük yaşamı ve genel sağlık durumunu etkileyebilecek çeşitli belirtilere yol açabiliyor.
Kadın Hastalıkları ve Doğum Uzmanı Doç. Dr. Gülin Feykan Yeğin, menopozun yalnızca adetlerin sona ermesi olarak görülmemesi gerektiğini belirterek, bu dönemde kadınların hem mevcut şikâyetlerini hem de kemik, kalp-damar ve metabolik sağlıklarını bütüncül şekilde değerlendirmelerinin önemine dikkat çekiyor.
Menopoz kadınlığın sona ermesi anlamına gelmiyor
Tıbbi olarak, başka bir neden olmaksızın 12 ay boyunca adet görülmemesi menopoz olarak tanımlanıyor.
Ancak kadınların “menopoza giriyorum” şeklinde ifade ettiği süreç çoğu zaman perimenopoz dönemine karşılık geliyor. Bu dönemde hormonlar dalgalanmaya başlıyor ve adet düzeninde değişiklikler görülebiliyor.
Menopoz doğurganlık döneminin sona ermesi anlamına gelse de kadınlığın, cinselliğin, üretkenliğin ya da sosyal yaşamın sona erdiği anlamına gelmiyor.
Doğal menopoz genellikle 45-55 yaş arasında görülüyor
Doğal menopoz çoğunlukla 45 ile 55 yaş arasında gerçekleşiyor. Ortalama yaşın yaklaşık 47-51 arasında olduğu belirtiliyor.
Bununla birlikte her kadının biyolojik süreci farklı ilerleyebiliyor. Özellikle 40 yaşından önce adetlerin belirgin biçimde düzensizleşmesi veya tamamen kesilmesi, sıradan bir menopoz süreci olarak değerlendirilmemeli.
Bu durumda prematür over yetmezliği açısından tıbbi inceleme yapılması öneriliyor.
Menopozun 10 önemli sinyali
Menopoz sürecinde yalnızca sıcak basması değil, farklı fiziksel ve psikolojik belirtiler de ortaya çıkabiliyor.
En sık görülen 10 belirti şöyle sıralanıyor:
- Sıcak basması
- Adet aralarının açılması veya sıklaşması
- Gece terlemeleri
- Uyku problemleri
- Duygu durum değişiklikleri
- Konsantrasyon güçlüğü
- Vajinal kuruluk
- Cinsel ilişki sırasında ağrı
- Libido değişiklikleri
- Üriner sistem sorunları
Bu belirtilerin şiddeti ve sıklığı kişiden kişiye değişebiliyor.
Her adet düzensizliği menopoz anlamına gelmiyor
Uzmanlar, adet düzensizliğinin her zaman menopozla açıklanmaması gerektiğini belirtiyor.
Gebelik, tiroid hastalıkları, rahim içi sorunlar ve farklı hormonal bozukluklar da adet düzenini etkileyebiliyor.
Özellikle düzensiz ya da yoğun kanamaların “yaşım geldi, menopozdur” düşüncesiyle göz ardı edilmemesi gerekiyor.
Hormon testleri her zaman tek başına yeterli değil
Perimenopoz döneminde hormon düzeyleri ciddi şekilde dalgalanabiliyor. Bu nedenle FSH gibi hormon testleri kısa süreler içinde farklı sonuçlar verebiliyor.
Uzmanlara göre menopoz değerlendirmesinde yalnızca laboratuvar sonuçlarına değil, kişinin öyküsüne, yaşına, adet düzenine ve yaşadığı şikâyetlere birlikte bakılması gerekiyor.
Bu nedenle iyi alınmış bir tıbbi öykü, bazı durumlarda uzun bir hormon panelinden daha değerli olabiliyor.
Menopoz genel sağlık kontrolü için önemli bir dönem
Menopozla birlikte yalnızca jinekolojik sağlık değil, genel sağlık açısından da yeni bir değerlendirme dönemi başlıyor.
Bu süreçte özellikle şu başlıkların takip edilmesi öneriliyor:
- Kemik sağlığı
- Tansiyon
- Kolesterol
- Kan şekeri
- Kilo ve bel çevresi
- Kalp-damar hastalığı riski
- Meme ve rahim ağzı kanseri taramaları
- Osteoporoz riski
Özellikle menopoz sonrası ortaya çıkan vajinal kanamanın mutlaka tıbbi olarak değerlendirilmesi gerekiyor.
Hormon tedavisi herkese aynı şekilde uygulanmıyor
Sıcak basması ve gece terlemesi gibi belirtilerde menopoz hormon tedavisi etkili seçeneklerden biri olabiliyor. Tedavi aynı zamanda kemik kaybının azaltılmasına da katkı sağlayabiliyor.
Ancak hormon tedavisi her kadına otomatik olarak uygulanmıyor.
Karar verilirken yaş, menopozun üzerinden geçen süre, rahmin bulunup bulunmaması, meme sağlığı, tromboz riski, kalp-damar hastalıkları ve diğer sağlık sorunlarının birlikte değerlendirilmesi gerekiyor.
Menopoz sonrası sağlıklı yaşam için 5 temel öneri
Uzmanlar menopoz sonrasında sağlıklı bir yaşam için beş noktaya özellikle dikkat çekiyor:
Kasları koruyun: Yürümenin yanı sıra kuvvet ve direnç egzersizlerini de günlük yaşama dahil edin.
Kemikleri koruyun: Kalsiyum ve D vitamini durumunu takip edin, osteoporoz riskini göz önünde bulundurun.
Kalp sağlığını izleyin: Tansiyon, kan şekeri, kolesterol, kilo ve bel çevresini düzenli olarak takip edin.
Kontrolleri aksatmayın: Menopoz jinekolojik takiplerin sona erdiği anlamına gelmiyor. Yaşa ve kişisel risklere uygun taramaların sürdürülmesi gerekiyor.
Şikâyetleri normalleştirip geçiştirmeyin: Sıcak basması, uykusuzluk, vajinal kuruluk, ağrılı ilişki veya idrar yolu sorunlarının önemli bir bölümü için tedavi seçenekleri bulunuyor.
Menopoz doğal bir yaşam dönemi olsa da, bu süreçte ortaya çıkan belirtilerin yaşam kalitesini ciddi biçimde etkilemesi halinde kadınların sağlık profesyonellerine başvurması öneriliyor.