Nöbetçi Eczaneler
Okulların açılmasına kısa süre kala milyonlarca aile için alışveriş ve hazırlık dönemi hız kazandı. Kırtasiye ve kıyafet alışverişinin yanı sıra tablet, dizüstü bilgisayar ve telefon gibi elektronik ürünlere olan talep artarken, öğrenciler için yeni cihazların kurulması ve çeşitli uygulamaların indirilmesi de dijital hareketliliği artırıyor.
Üniversite öğrencileri açısından ise ders kitapları, yurt, kiralık ev, staj ve yarı zamanlı iş arayışları yeni dönemin önemli başlıkları arasında yer alıyor.
Ancak bu yoğunluk, dolandırıcıların da tüketicileri hedef alabileceği yeni alanlar oluşturuyor. Sosyal medyada piyasa değerinin çok altında fiyatla elektronik ürün satan sahte mağazalar, “kargonuz teslim edilemedi” şeklindeki mesajlar, gerçekte var olmayan öğrenci evleri veya para talep eden sahte iş ilanları karşılaşılabilecek risklerden bazıları.
Siber güvenlik uzmanı Alev Akkoyunlu, özellikle para veya kişisel bilgi talep edilen durumlarda acele edilmemesi gerektiğini belirterek, ailelerin hem kendi cihaz ve hesaplarını hem de çocuklarının kullandığı dijital platformları yeni eğitim dönemi öncesinde gözden geçirmesinin önem taşıdığını ifade etti.
“Aciliyet hissi yaratan mesajlar uyarı işareti olabilir”
Okula dönüş dönemindeki dolandırıcılık girişimlerinin çoğunlukla insanların alışveriş telaşından ve cazip fırsatlara olan ilgisinden yararlandığını belirten Akkoyunlu, günlük hayatın olağan bir parçası gibi görünen mesajların dahi dikkatle incelenmesi gerektiğini söyledi.
Akkoyunlu, “Bu dönemdeki tuzakların en tehlikeli yanı, günlük hayatın olağan işlerinin arasına gizlenmeleridir. Bir indirim kampanyası, bir kargo bildirimi veya resmi bir kurumdan geliyormuş gibi görünen bir mesaj şeklinde karşımıza çıkabilirler. Bu nedenle para ya da kişisel bilgi söz konusu olduğunda ilk yapılması gereken şey yavaşlamaktır. Alışılmadık derecede iyi bir fırsat veya aciliyet hissi yaratan her mesaj bir uyarı işareti olarak görülmelidir” dedi.
Uzmanlar, okula dönüş döneminde ailelerin dikkat etmesi gereken 5 temel noktayı şöyle sıralıyor:
1- Aşırı indirimli ürünlerde satıcıyı mutlaka araştırın
Tablet, dizüstü bilgisayar ve telefon gibi yüksek bedelli ürünlerde özellikle sosyal medya üzerinden karşılaşılan olağan dışı indirimlere karşı temkinli olunması gerekiyor.
Ürünün fiyatının farklı ve bilinen satış kanallarıyla karşılaştırılması, alışveriş yapılacak internet sitesinin adresi, iletişim bilgileri ve kurumsal yapısının incelenmesi önem taşıyor.
Özellikle yalnızca sosyal medya üzerinden satış yapan, doğrudan banka hesabına para transferi isteyen veya geri sayım sayaçlarıyla tüketiciyi hızlı karar vermeye zorlayan satıcılar konusunda dikkatli olunması öneriliyor.
2- “Kargonuz teslim edilemedi” mesajlarına dikkat
Alışveriş yoğunluğunun arttığı dönemlerde kargo şirketlerinin adını kullanarak gönderilen sahte SMS ve mesajların sayısı da artabiliyor.
“Kargonuz teslim edilemedi”, “adresinizi güncelleyin” veya “teslimat ücretini ödeyin” gibi ifadeler içeren mesajlardaki bağlantılara doğrudan tıklanmaması gerekiyor.
Sipariş ve kargo durumunun, mesajdaki bağlantı yerine kargo firmasının resmi internet sitesi veya uygulaması ile alışveriş yapılan platformun sipariş ekranından kontrol edilmesi daha güvenli bir yöntem olarak öne çıkıyor.
Resmi bir kurumdan geliyormuş gibi görünen mesajlarda da kişisel bilgilerin veya banka bilgilerinin doğrudan bağlantılar üzerinden paylaşılmaması gerekiyor.
3- Çocukların cihaz ve hesaplarını yeni döneme hazırlayın
Okul döneminde kullanılacak telefon, tablet ve bilgisayarların işletim sistemleri ile uygulamalarının güncel tutulması, mümkünse otomatik güncelleme seçeneklerinin açılması öneriliyor.
E-posta, sosyal medya ve oyun hesaplarında birbirinden farklı ve güçlü şifrelerin tercih edilmesi, iki aşamalı doğrulamanın etkinleştirilmesi hesap güvenliğini artırabiliyor.
Çocukların SMS veya uygulamalar üzerinden gelen doğrulama kodlarını hiç kimseyle paylaşmamaları gerektiği konusunda bilgilendirilmesi de önem taşıyor.
Gizlilik ayarlarının aileler ve çocuklar tarafından birlikte kontrol edilmesi öneriliyor. Okulun ilk gününde paylaşılan bir fotoğrafın okul adı, sınıf veya konum gibi bilgileri açığa çıkarabileceği unutulmamalı. Gereksiz konum paylaşımının kapatılması ve uygulamaların kamera, mikrofon ve fotoğraflara erişim izinlerinin gözden geçirilmesi gerekiyor.
4- Kiralık ev ve iş ilanlarında peşin ödeme tuzağına düşmeyin
Özellikle üniversite eğitimi için başka bir şehre taşınan öğrenciler, kiralık ev ve iş ilanları üzerinden yapılan dolandırıcılıkların hedefi haline gelebiliyor.
Uzmanlar, evi görmeden ve kiraya veren kişinin gerçekten yetkili olduğunu doğrulamadan depozito veya kira bedeli gönderilmemesi gerektiği konusunda uyarıyor.
Piyasa koşullarının çok altında fiyat sunan, evi göstermemek için çeşitli gerekçeler öne süren veya sürekli şehir dışında olduğunu söyleyen ilan sahiplerine karşı şüpheci yaklaşılması öneriliyor.
Benzer riskler staj ve yarı zamanlı iş ilanlarında da bulunuyor. İşe alım veya başvuru karşılığında para isteyen ilanlara karşı özellikle dikkatli olunması gerekiyor.
5- Cihazlarda temel güvenlik önlemlerini ihmal etmeyin
Telefon, tablet ve bilgisayarlarda güncel güvenlik yazılımlarının kullanılması, zararlı internet sitelerine ve oltalama girişimlerine karşı ek koruma sağlayabiliyor.
Çocukların kullandığı cihazlarda ebeveyn denetimlerinin etkinleştirilmesi; uygulama izinleri, ekran süresi ve uygunsuz içeriklere erişimin kontrol edilmesine yardımcı olabiliyor.
Şüpheli mesaj ve bağlantılarda ise doğrudan işlem yapmak yerine mesajın gerçekten ilgili kurum veya şirket tarafından gönderilip gönderilmediğinin resmi kanallardan doğrulanması öneriliyor.
Uzmanlar, dolandırıcılık girişimlerinin en önemli silahlarından birinin “hemen karar verin”, “son fırsat” veya “hesabınız kapanacak” gibi ifadelerle oluşturulan baskı olduğuna dikkat çekiyor. Özellikle para, şifre, doğrulama kodu veya kişisel bilgi istendiğinde işlemi durdurmak ve bilgiyi bağımsız bir kanaldan doğrulamak, dolandırıcılığa karşı en etkili önlemler arasında gösteriliyor.