Nöbetçi Eczaneler
Karaciğer, hem kendi dokusundan gelişen birincil tümörlerin hem de başka organlardan yayılan metastatik tümörlerin görülebildiği hayati organlardan biri. Bu nedenle karaciğer tümörlerinde tedavi planı belirlenirken tümörün türü, büyüklüğü, sayısı ve yerleşiminin yanı sıra hastanın genel sağlık durumu da birlikte değerlendiriliyor.
Girişimsel Radyoloji Uzmanı Prof. Dr. Onur Ergun, girişimsel radyolojinin karaciğer tümörlerinde hem tanı hem de tedavi sürecinde önemli bir rol üstlendiğini belirtti.
Doğru tanı tedavinin ilk adımı
Karaciğer tümörlerinde tedavinin planlanabilmesi için öncelikle tümörün yapısının doğru şekilde belirlenmesi gerekiyor.
Ultrasonografi veya bilgisayarlı tomografi eşliğinde gerçekleştirilen iğne biyopsileriyle tümörden örnek alınabiliyor. Bu örneklerin incelenmesiyle tümörün yapısı ve gerektiğinde moleküler özellikleri değerlendiriliyor.
Görüntüleme rehberliğinde yapılan biyopsiler, hedeflenen bölgeye daha kontrollü ve hassas biçimde ulaşılmasına imkân sağlıyor.
Tümöre 1-2 milimetrelik girişten müdahale
Girişimsel radyolojik tedaviler temel olarak ablasyon yöntemleri ile damarsal tedaviler olmak üzere iki gruba ayrılıyor.
Ablasyon uygulamalarında ciltten özel bir iğneyle tümörün içerisine ulaşılıyor. Ardından farklı enerji yöntemleri kullanılarak tümör dokusunun yüksek veya düşük sıcaklıkla tahrip edilmesi amaçlanıyor.
Özellikle küçük ve sınırlı sayıdaki uygun tümörlerde kullanılan yöntemler şöyle:
| Yöntem | Uygulama |
|---|---|
| Radyofrekans ablasyon | Elektrik akımıyla tümör dokusunun ısıtılması |
| Mikrodalga ablasyon | Mikrodalga enerjisiyle yüksek sıcaklık oluşturulması |
| Kriyoablasyon | Tümör dokusunun kontrollü şekilde dondurulması |
Bu işlemler görüntüleme eşliğinde, ciltten yaklaşık 1-2 milimetrelik bir giriş noktasından gerçekleştirilebiliyor.
Cerrahi kesi gerektirmemesi, uygun hastalarda ağrının ve iyileşme süresinin azaltılmasına katkı sağlayabiliyor.
Tümörü besleyen damarlara doğrudan tedavi
Karaciğer tümörlerinde kullanılan bir diğer yöntem grubu ise endovasküler tedaviler.
Bu uygulamalarda damar yoluyla karaciğer atardamarına ve tümörü besleyen damarlara ulaşılıyor.
Başlıca yöntemlerden TAKE (Transarteriyel Kemoembolizasyon) işleminde, tümörü besleyen damarlara kemoterapi ilacı verilirken aynı zamanda bu damarların embolize edilerek tümörün kanlanmasının azaltılması amaçlanıyor.
TARE (Transarteriyel Radyoembolizasyon) yönteminde ise tümörü besleyen damarlara radyoaktif mikroküreler gönderilerek radyasyonun doğrudan tümör dokusuna ulaştırılması hedefleniyor.
Bu yöntemler özellikle cerrahi tedaviye uygun olmayan hastalarda tümörün küçültülmesi veya büyümesinin kontrol altına alınması amacıyla kullanılabiliyor. Bazı hastalarda ise girişimsel tedaviler sonrasında cerrahiye uygun koşullar oluşabiliyor.
Aynı gün veya ertesi gün taburcu olunabiliyor
Girişimsel radyolojik yöntemlerin öne çıkan avantajlarından biri, işlemlerin küçük bir giriş noktasından gerçekleştirilebilmesi.
Cerrahi kesi gerektirmeyen bu yöntemlerde uygun hastalarda hastanede kalış süresi kısalabiliyor ve hasta aynı gün ya da ertesi gün taburcu edilebiliyor.
Hastalığın seyri ve tümörün özelliklerine göre bazı girişimsel tedavilerin gerektiğinde yeniden uygulanabilmesi de önemli avantajlardan biri olarak değerlendiriliyor.
Her hastaya aynı tedavi uygulanmıyor
Karaciğer tümörlerinde tek bir tedavi yöntemi bütün hastalar için uygun kabul edilmiyor.
Tedavi planı hazırlanırken;
- Tümörün türü,
- Boyutu ve sayısı,
- Karaciğerdeki yerleşimi,
- Hastalığın yaygınlığı,
- Hastanın genel sağlık durumu,
- Eşlik eden diğer hastalıklar
birlikte değerlendiriliyor.
Bu nedenle onkoloji, genel cerrahi ve girişimsel radyoloji başta olmak üzere farklı uzmanlık alanlarının birlikte karar verdiği multidisipliner yaklaşım önem taşıyor.
Girişimsel radyolojide görüntüleme teknolojilerinin gelişmesiyle birlikte yapay zekâ ve robotik sistemlerin de tedavilere entegre edilmesinin, gelecekte tümöre yönelik müdahalelerin hassasiyetini daha da artırabileceği değerlendiriliyor.