Nöbetçi Eczaneler
Yaz tatili döneminde gerçekleştirilen uzun yolculuklar, hareketsizliğe bağlı sağlık sorunlarını da beraberinde getirebiliyor. Uçak, otobüs veya otomobilde saatlerce aynı pozisyonda oturmak, özellikle bacaklardaki kan dolaşımını yavaşlatarak pıhtı oluşumuna zemin hazırlayabiliyor.
Anadolu Sağlık Ataşehir Tıp Merkezi Kardiyoloji ve İç Hastalıkları Uzmanı Prof. Dr. Nevrez Koylan, uzun süreli hareketsizliğin baldır kaslarının yeterince çalışmasını engellediğini, bunun sonucunda kanın kalbe dönüşünün azalarak bacaklarda birikebildiğini ifade etti.
Bacakta oluşan pıhtı akciğere ilerleyebilir
Uzun süre hareketsiz kalmanın bacak toplardamarlarında pıhtı oluşumunu kolaylaştırabileceğine dikkat çeken Prof. Dr. Koylan, oluşan pıhtının her zaman bulunduğu yerde kalmadığını söyledi.
Koylan, şu ifadeleri kullandı:
“Hareketsizlik nedeniyle baldır kasları yeterince çalışamaz, kanın kalbe dönüşü azalır ve kan bacaklarda birikebilir. Oluşan pıhtı bazen bacakta kalırken, bazen de koparak akciğere ulaşabilir ve yaşamı tehdit eden pulmoner emboliye yol açabilir.”
Bu nedenle özellikle dört saatten uzun süren yolculuklarda düzenli hareket etmek, yeterli sıvı tüketmek ve kişisel risklere göre gerekli önlemleri almak büyük önem taşıyor.
Susuz kalmak riski artırabiliyor
Uzun yolculuklarda yeterince sıvı tüketilmemesi, pıhtılaşma riskini artırabilecek etkenler arasında bulunuyor.
Yolculuk boyunca su tüketiminin ihmal edilmemesi gerektiğini vurgulayan Koylan, aşırı alkol kullanımından da kaçınılmasını önerdi. Rahat ve vücudu sıkmayan kıyafetlerin tercih edilmesi de alınabilecek basit önlemler arasında yer alıyor.
Bu kişiler daha yüksek risk altında
Uzun yolculuklara bağlı pıhtı riski herkeste görülebilse de bazı gruplarda tehlike daha yüksek olabiliyor.
Daha önce derin ven trombozu veya pulmoner emboli geçirenler, aktif kanser hastaları, yakın zamanda büyük ameliyat ya da travma yaşayanlar, hamileler ve doğumdan sonraki ilk haftalarda bulunan kadınların daha dikkatli olması gerekiyor.
İleri yaştaki kişiler, obezitesi, kalp yetersizliği, ciddi kronik hastalığı veya doğuştan pıhtılaşma bozukluğu bulunanlar da yüksek risk grubunda değerlendiriliyor. Östrojen içeren doğum kontrol hapı veya hormon tedavisi kullananların da yolculuk öncesinde gerekli önlemleri planlaması öneriliyor.
Prof. Dr. Koylan, risk grubundaki kişilerin seyahat öncesinde hekimlerine danışmaları gerektiğini belirterek, gerekli durumlarda basınçlı varis çorabı veya koruyucu ilaç tedavisi planlanabileceğini söyledi.
Her 1-2 saatte bir hareket edin
Uzun yolculuklarda pıhtı riskini azaltmanın en etkili yollarından birinin hareketsiz kalmamak olduğunu belirten Koylan, uçak, otobüs ve otomobil yolculuklarında her 1-2 saatte bir ayağa kalkılarak birkaç dakika yürünmesini önerdi.
Oturulan yerde yapılabilecek basit ayak bileği ve baldır hareketleri de kan dolaşımının desteklenmesine yardımcı olabiliyor.
Koylan, alınabilecek önlemleri şöyle anlattı:
“Dört saatten uzun süren uçak, otobüs veya otomobil yolculuklarında her 1-2 saatte bir ayağa kalkıp birkaç dakika yürümek, otururken ayak bileği ve baldır kaslarını çalıştıran basit egzersizler yapmak ve yeterli sıvı tüketerek susuz kalmaktan kaçınmak en etkili korunma yolları arasında.”
Otururken basit egzersizler yapılabilir
Yolculuk sırasında ayağa kalkmanın mümkün olmadığı durumlarda ayak bileklerini yukarı ve aşağı hareket ettirmek, ayakları kendi ekseni etrafında çevirmek ve baldır kaslarını aralıklı olarak kasıp gevşetmek öneriliyor.
Bu hareketlerin düzenli şekilde tekrarlanması, bacaklarda uzun süreli hareketsizliğin oluşturduğu olumsuz etkilerin azaltılmasına katkı sağlayabiliyor.
Yüksek risk taşıyan kişilerin ise doktor önerisi olmadan kan sulandırıcı ilaç kullanmaması gerekiyor. Koruyucu ilaç veya varis çorabı gereksiniminin hekim tarafından değerlendirilmesi önem taşıyor.
Tek bacakta şişlik ve ağrı uyarıcı olabilir
Uzun yolculuk sonrasında özellikle tek bacakta ortaya çıkan şişlik, ağrı, hassasiyet, kızarıklık ve ısı artışı, toplardamarda pıhtı oluşumunun işaretleri arasında yer alabiliyor.
Bu belirtilerin görülmesi halinde kısa sürede sağlık kuruluşuna başvurulması gerektiğini belirten Koylan, şikâyetlerin kendiliğinden geçmesini beklemenin tehlikeli olabileceğini söyledi.
Ani nefes darlığı acil müdahale gerektiriyor
Pıhtının bulunduğu yerden koparak akciğere ulaşması halinde daha ciddi belirtiler görülebiliyor.
Ani başlayan nefes darlığı, göğüs ağrısı, kalp atışında hızlanma, kanlı öksürük, baş dönmesi veya bayılma, acil müdahale gerektiren uyarı işaretleri arasında bulunuyor.
Prof. Dr. Koylan, şu uyarıda bulundu:
“Pıhtının akciğere ilerlediğini düşündüren ani nefes darlığı, göğüs ağrısı, hızlı kalp atışı, kanlı öksürük, baş dönmesi veya bayılma acil müdahale gerektiren önemli uyarı işaretleridir.”
Bu yakınmaların ortaya çıkması halinde belirtilerin geçmesini beklemek yerine acil sağlık hizmetlerinin aranması veya en yakın sağlık kuruluşuna başvurulması gerekiyor.
Basit önlemler ciddi komplikasyonları engelleyebilir
Uzmanlar, uzun yolculuklarda belirli aralıklarla hareket edilmesi, yeterli sıvı tüketilmesi, rahat kıyafetlerin tercih edilmesi ve risk grubundaki kişilerin seyahat öncesinde hekim görüşü almasının hayati komplikasyonların önlenmesine katkı sağlayabileceğini belirtiyor.
Özellikle dört saati aşan seyahatlerde bacaklardaki değişikliklerin ve yolculuk sonrası ortaya çıkabilecek solunum şikâyetlerinin göz ardı edilmemesi büyük önem taşıyor.