Maçı Arjantin kazandı, peki dünyada kim kazanıyor?

İngiltere-Arjantin maçını izlemişsinizdir. Dünya Kupası’nda özellikle son 32 turundan itibaren gerçekten birbirinden heyecanlı ve unutulmaz karşılaşmalar oynandı.

Bazı maçlarda hakem hatalarına da şahit olduk. Özellikle Mısır ve Fas gibi takımlara karşı kimi kararların oldukça ağır olduğunu düşünüyorum. Norveç’in kamera kablosuna temas eden top nedeniyle yaşadığı talihsizliği de bunların arasına ekleyebiliriz. Ancak genel anlamda hakemlerin başarılı bir turnuva yönettiğini belirtmek gerekir.

Futbolu çok severim. Çünkü futbol, ortaya çıktığı ilk yıllardan bu yana belirli değişimler geçirse de temel ruhunu, geleneklerini ve rekabet duygusunu büyük ölçüde koruyan nadir spor dallarından biridir. Bu yönüyle futbolun yalnızca bir oyun değil, son derece kıymetli bir kültür olduğunu düşünüyorum.

İspanya, Fransa karşısında herkesi şaşırttı

Turnuvanın en çekişmeli karşılaşmalarından biri Fransa ile İspanya arasında oynandı.

Açıkçası İspanya’nın bu kadar başarılı bir performans ortaya koyacağını birçok futbolsever gibi ben de tahmin etmiyordum. Ancak İspanya; sahaya, topa ve oyunun tamamına hâkim olarak Fransa’yı mağlup etmeyi başardı.

Sadece kazanmadılar; iyi futbol oynayarak, oyunun kontrolünü ellerinde tutarak ve ne yaptığını bilen bir takım görüntüsü vererek kazandılar.

Fakat turnuvanın en dikkat çekici rekabeti İngiltere ile Arjantin arasında yaşandı.

İngiltere-Arjantin rekabeti yalnızca futboldan ibaret değil

İngiltere ile Arjantin arasındaki rekabet yalnızca yeşil sahada değildi. Maçın oynandığı şehirden televizyon ekranlarına, tribünlerden sokaklara kadar iki ülkenin taraftarları arasında ciddi bir gerilim ve rekabet hissediliyordu.

Bu rekabetin zaman zaman kavgaya varmasının altında yalnızca futbol bulunmuyor. İki ülke arasında 1982 yılında yaşanan Falkland Adaları ya da Arjantinlilerin kullandığı adıyla Malvinas Adaları Savaşı, toplumların hafızasında hâlâ önemli bir yer tutuyor.

Arjantin, kendisine yakın konumdaki bu adalar üzerinde egemenlik iddiasında bulunurken İngiltere adaları kendi toprağı olarak kabul ediyor. Arjantin’in adaları işgal etmesinin ardından dönemin İngiltere Başbakanı Margaret Thatcher askerî müdahale kararı aldı. İngiltere, haftalar süren savaşın ardından adaların kontrolünü yeniden ele geçirdi.

Bu savaş, Arjantin açısından büyük bir yenilgi ve millî travma olarak hafızalara kazındı. İngiltere açısından ise Margaret Thatcher’ın siyasi gücünü artıran ve onu tarihî bir figür hâline getiren gelişmelerden biri oldu.

Margaret Thatcher, Kraliçe II. Elizabeth ve “Demir Leydi”

Margaret Thatcher, Birleşik Krallık’ın ilk kadın başbakanıydı. İngiltere’nin ekonomik ve toplumsal açıdan oldukça sancılı bir döneminde göreve geldi. Uyguladığı politikalar bugün bile tartışılsa da kararlı yönetim anlayışı, taviz vermeyen siyasi üslubu ve özellikle Falkland Adaları Savaşı’ndaki tutumu, onu İngiliz siyasi tarihinin en güçlü isimlerinden biri hâline getirdi.

Thatcher’ın bu yönü, The Crown dizisinin dördüncü sezonunda da son derece etkileyici bir biçimde anlatılır. Dizide Kraliçe II. Elizabeth ile Margaret Thatcher arasındaki ilişki; birbirinden oldukça farklı karakterlere, hayat tarzlarına ve devlet yönetimi anlayışlarına sahip iki güçlü kadının zaman zaman gerilen mücadelesi üzerinden işlenir. Kraliçe II. Elizabeth’i Olivia Colman, Margaret Thatcher’ı ise Gillian Anderson canlandırır. Dizinin bu sezonu, iki kadının farklı liderlik anlayışlarını ve aralarındaki örtülü rekabeti öne çıkarır.

Dizide Kraliçe II. Elizabeth’in, ülke yönetiminde giderek güçlenen ve dünya çapında tanınan bir lidere dönüşen Thatcher’a karşı zaman zaman mesafeli, hatta kıskançlık olarak yorumlanabilecek duygular taşıdığı hissettirilir. Ancak Falkland Adaları Savaşı’nın kazanılmasının ardından Thatcher’ın kararlılığına, mücadele gücüne ve devlet adamlığına duyduğu saygı da açık biçimde görülür.

Elbette The Crown, tarihî olaylardan hareket eden ancak dramatik unsurlar da barındıran bir yapımdır. Bu nedenle Kraliçe’nin Thatcher’ı gerçekten kıskandığını kesin bir tarihî gerçek olarak değil, dizinin iki güçlü kadın arasındaki ilişkiyi yorumlama biçimi olarak değerlendirmek gerekir.

Falkland Savaşı, Thatcher’ın siyasi kariyerindeki en önemli dönüm noktalarından biri oldu. Arjantin’in 1982 yılında adaları işgal etmesinin ardından Thatcher geri adım atmadı ve İngiliz donanmasını bölgeye gönderdi. İngiltere’nin savaşı kazanarak adaların kontrolünü yeniden ele geçirmesi, Thatcher’ın ülke içerisindeki itibarını ve siyasi gücünü büyük ölçüde artırdı.

Onun sert, kararlı ve tavizsiz kişiliği nedeniyle kullanılan “Demir Leydi” unvanı da Thatcher’ın karakteriyle özdeşleşti. Aslında bu ifade ilk kez bir Sovyet gazetesi tarafından eleştiri amacıyla kullanılmıştı. Ancak Thatcher bu tanımlamayı benimsedi ve zamanla “Demir Leydi” adı, onun siyasi markasına dönüştü.

The Crown’da da Thatcher’ın bu demir iradesi güçlü biçimde yansıtılır. Kraliçe II. Elizabeth ile aralarında görüş ayrılıkları, kişilik çatışmaları ve sessiz bir rekabet bulunsa da Thatcher’ın Falkland Savaşı’ndaki başarısı, onun yalnızca seçilmiş bir başbakan değil, İngiltere’nin çıkarları söz konusu olduğunda risk alabilen güçlü bir devlet insanı olarak kabul edilmesini sağladı.

Bu savaş, Margaret Thatcher’ı sıradan bir başbakan olmaktan çıkararak tarihî bir kişiliğe dönüştürdü. Bazı kesimler tarafından Winston Churchill’den sonra İngiltere’nin en etkili ve başarılı başbakanlarından biri olarak değerlendirilmesinde de Falkland zaferinin önemli bir payı vardır.

Son derece gelenekçi ve muhafazakâr bir ülkede bir kadın siyasetçinin böylesine güçlü bir liderlik ortaya koyması kolay değildi. Ancak Thatcher, yalnızca İngiltere’nin ilk kadın başbakanı olmadı; kararlılığı, sertliği ve mücadele gücüyle dünya siyasetinde derin izler bırakan bir lidere dönüştü.

Maradona’nın “Tanrı’nın Eli” ve yıllardır süren hesaplaşma

İngiltere ile Arjantin arasındaki futbol rekabeti de oldukça eskiye dayanıyor. İki ülke arasında oynanan hemen her karşılaşma, futbol tarihinin önemli maçları arasında gösteriliyor.

Bu rekabetin en unutulmaz karşılaşması ise 1986 Dünya Kupası’nda oynandı. Arjantin’in 2-1 kazandığı maçta Diego Armando Maradona, İngiltere ağlarına iki gol gönderdi.

Bunlardan ilki, Maradona’nın eliyle attığı ve hakemin gol olarak değerlendirdiği meşhur “Tanrı’nın Eli” golüydü. İkinci gol ise Maradona’nın İngiliz futbolcuları birer birer geçerek kaydettiği ve daha sonra “yüzyılın golü” olarak anılan olağanüstü goldü.

Arjantin’in bu zaferi, ülkede yalnızca sportif bir başarı olarak değerlendirilmedi. Falkland Savaşı’nın üzerinden henüz dört yıl geçmişken alınan galibiyet, Arjantin toplumu tarafından İngiltere’ye karşı sembolik bir rövanş olarak görüldü.

Bugün de İngiltere ile Arjantin karşı karşıya geldiğinde sahadaki mücadele yalnızca doksan dakikalık bir futbol müsabakası olmuyor. Tarih, siyaset, millî gurur ve geçmiş hesaplaşmalar da o sahaya çıkıyor.

Arjantin maçı kazandı ama asıl kazanan kim?

Son karşılaşmada Arjantin, İngiltere’yi 2-1 mağlup etti. Arjantinli futbolcuların ortaya koyduğu mücadele ve takımın yıldızlarının başarısı elbette takdiri hak ediyor.

Ancak bu maç bana başka bir soruyu düşündürdü:

Gerçekten Arjantin mi kazandı, İngiltere mi?

Arjantin dünyanın en yetenekli futbolcularını yetiştiren ülkelerden biri. Arjantinli çocukların ve genç futbolcuların en büyük hayallerinden biri ise İngiltere Premier Lig’de forma giyebilmek.

Yani Arjantin sahada İngiltere’yi mağlup ediyor fakat Arjantinli futbolcular kariyerlerinin zirvesine ulaşmak için İngiltere’ye gitmeyi hayal ediyor.

Tam da burada kazanmak ve kaybetmek kavramları birbirine karışıyor.

Kazanan taraftasınız ama ekonomik, siyasi ve toplumsal şartlar nedeniyle kendinizi kaybeden tarafta hissediyorsunuz. Çünkü Arjantinlisiniz.

Sahada kaybediyorsunuz ama kurduğunuz sistem, oluşturduğunuz lig, ekonomik gücünüz, üniversiteleriniz, kurumlarınız ve devlet geleneğiniz sizi dünyanın kazananları arasında tutuyor. Çünkü İngiltere’siniz.

Messi, Arjantin’in tarihî zaferine damga vurdu

Arjantin’in İngiltere karşısında aldığı 2-1’lik galibiyetin başrolünde yine Lionel Messi vardı. Yaşına rağmen oyunun temposunu belirleyen, takım arkadaşlarını yönlendiren ve kritik anlarda sorumluluk alan Messi, yalnızca futbol yeteneğiyle değil, liderliğiyle de karşılaşmaya damga vurdu. Arjantin’in İngiltere karşısındaki tarihî rekabetinde Maradona’dan sonra Messi’nin de sahneye çıkması, bu galibiyete ayrı bir anlam kazandırdı.

Bir dönem Maradona’nın “Tanrı’nın Eli” ve yüzyılın golüyle hafızalara kazınan İngiltere-Arjantin rekabeti, bu kez Messi’nin efsanevi performansıyla yeni bir sayfa açtı. Arjantinliler için bu galibiyet yalnızca bir üst tura çıkmak ya da güçlü bir rakibi yenmek değildi. Messi’nin liderliğinde kazanılan bu karşılaşma, geçmişten gelen tarihî hesaplaşmanın futbol sahasındaki yeni halkasıydı.

Ancak tam da burada yazının temel sorusu yeniden karşımıza çıkıyor: Dünyanın en büyük futbolcularından biri olan Messi, kariyerinin önemli bölümünü neden kendi ülkesinde değil Avrupa’da geçirdi? Arjantin Messi’yi yetiştirdi ancak onun yeteneğini dünya çapında bir değere dönüştüren futbol sistemi Avrupa’da kuruldu. Bu gerçek bile sahada kazanmakla dünyada kazanmak arasındaki farkı göstermeye yetiyor.

Asıl mesele büyük devlet olabilmektir

Hayatın bu tuhaf paradoksu bize kazanmanın yalnızca futbolda elde edilen bir sonuçtan ibaret olmadığını gösteriyor.

Asıl kazanmak; güçlü bir devlet kurabilmek, sağlam kurumlara sahip olabilmek, gençlerine umut verebilmek, insan kaynağını iyi yetiştirebilmek, bilimde, sanatta, sanayide ve teknolojide dünyayla yarışabilmektir.

Gençlerimize anlatmamız gereken de budur.

Futbolda kazanmak güzeldir. Bir millî takımın başarısı toplumu sevindirir, insanları bir araya getirir ve ülkeye moral verir. Ancak asıl mesele bir futbol maçını değil, geleceği kazanabilmektir.

Bugün Arjantin maçı kazandı ve bütün dünya bu galibiyeti konuştu.

Peki, dünyada kim kazanıyor?

Arjantin mi, İngiltere mi?

Ben İngiltere’nin sahada zaman zaman kaybetse bile dünyadaki büyük mücadelede kolay kolay kaybetmediğini düşünüyorum. Arjantin’in ise sahada kazandığı büyük zaferlere rağmen, sahip olduğu olağanüstü insan kaynağını ve potansiyelini ülkesinin kalıcı refahına dönüştürmekte zorlandığını görüyorum.

Demek ki gerçek zafer, yalnızca skor tabelasında yazan sonuç değildir.

Gerçek zafer; ülkenizin gençlerinin başka ülkelerde yaşama hayali kurmadığı, yeteneklerini kendi vatanında değerlendirebildiği ve geleceğe güvenle bakabildiği bir düzen kurabilmektir.

Neyse iyi seyirler, kimi izler, kimi oynar, kimi de zengin yaşar. Ve genelde de İngiltere kazanır, Arjantinliler ise İngiltere’de futbol oynayabilmek için güzel futbol oynarlar. Hayat böyledir.