Nöbetçi Eczaneler
Bazı başarılar vardır; duyulur, alkışlanır ve gündemin akışı içinde unutulur. Bazı başarılar ise bir şehrin kader çizgisinde yeni bir sayfa açar. Bana göre Konya Büyükşehir Belediye Başkanı Uğur İbrahim Altay’ın, Fas’ın Tanca şehrinde gerçekleştirilen UCLG Dünya Konseyi Toplantısı’nda Dünya Belediyeler Birliği Başkanlığı’na seçilmesi ikinci türden bir başarıdır.
Çünkü burada sadece bir belediye başkanının uluslararası bir göreve seçilmesinden söz etmiyoruz. Burada Konya’nın dünyaya açılan kapısının biraz daha aralanmasından, Türkiye’nin yerel yönetim tecrübesinin küresel ölçekte karşılık bulmasından ve şehirler üzerinden yeni bir dünya tasavvurunun görünür hale gelmesinden söz ediyoruz.
Başkan Altay, bu önemli görevin ardından Konya’da basın mensuplarıyla bir araya geldi. Biz de o sohbet toplantısına katıldık. Anlattıklarını dinlerken sadece bir seçim başarısının hikâyesini değil, Konya’nın yeni dönemde üstlenebileceği rolü de düşündüm.
Doğrusu hepimiz gurur duyduk.
Çünkü bu başarı Konya adına büyük bir eşiği ifade ediyor.
Fakat bu eşiği doğru okumak gerekiyor.
Mesele yalnızca “Konya’dan bir başkan dünyada önemli bir göreve geldi” cümlesiyle geçiştirilecek kadar dar değildir. Mesele, dünyanın değişen dengeleri içinde şehirlerin artık daha fazla söz sahibi olmaya başlamasıdır. Mesele, klasik diplomasinin yanında şehir diplomasisinin de güç kazanmasıdır. Mesele, Türkiye’nin yıllardır dile getirdiği adalet arayışının, yerel yönetimler üzerinden yeni bir alana taşınmasıdır.
Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’ın “Dünya beşten büyüktür” itirazı, uzun zamandır sadece Türkiye’nin değil, mazlum coğrafyaların da ortak cümlesine dönüştü. Bugün bu itirazın şehirler üzerinden yeni bir dil bulması önemlidir. Çünkü artık dünyayı sadece devlet başkanları, dışişleri bakanları, uluslararası kurumlar şekillendirmiyor. Şehirler de konuşuyor. Belediye başkanları da ilişki kuruyor. Yerel yönetimler de küresel meselelerde söz sahibi oluyor.
İşte Başkan Altay’ın seçilmesini bu büyük çerçevenin içinde görmek gerekir.
Dünya eski dünya değil.
Avrupa’nın kendisini insanlığın merkezi sayan, herkese medeniyet dersi vermeye alışmış dili artık inandırıcılığını büyük ölçüde kaybediyor. Gazze’de yaşanan soykırım karşısında susan, susmakla da kalmayıp çoğu zaman İsrail’in arkasında hizalanan bir Batı gerçeği var karşımızda. İnsan haklarını kendi çıkarlarına dokunmadığı zaman hatırlayan, adaleti kendi sınırları içinde arayan, mazlumların çığlığını diplomatik cümlelerin arasına sıkıştıran bir dünya düzeninden söz ediyoruz.
Kanada gibi insani değerlerle anılan ülkelerin bile bu blok içinde yer alması, ahlaki kırılmanın ne kadar derinleştiğini gösteriyor.
Bir tarafta insanı, merhameti, paylaşılmış zenginliği, adaleti ve mazlum coğrafyaların sesini savunanlar var.
Diğer tarafta ise çok konuşan, çok öğüt veren, fakat insanlığa gerçek anlamda faydası giderek azalan kibirli bir blok var.
Üstelik bu kırılma yalnızca dış politikada yaşanmıyor. Aileyi, toplumu, insan fıtratını ve medeniyet değerlerini hedef alan kültürel savrulmalar da Batı’nın kendi içinde nasıl bir çözülme yaşadığını gösteriyor. Türk düşmanlığı, İslam karşıtlığı ve insanlığın tabii yapısını zorlayan dayatmalar üzerinden kurulan yeni baskı alanları, bu dünyanın insanlığa söyleyecek sahici sözünün azaldığını ortaya koyuyor.
Ama artık Avrupa’nın her söylediğini hakikat, her tutumunu medeniyet, her suskunluğunu diplomasi sayan dönem geride kalıyor. Gazze’de yaşanan soykırım karşısında İsrail’in peşine takılan, Siyonizmin gölgesinde hizalanan, insan haklarını sadece kendi çıkarlarına dokunmadığı zaman hatırlayan bir Batı gerçeğiyle karşı karşıyayız.
Tam da böyle bir dönemde Türkiye başka bir yerde duruyor.
Türkiye, sadece kendi menfaatini değil; mazlumların sesini, adalet arayışını, paylaşılmış insanlık idealini ve yeni bir dünya düzeni ihtiyacını da dile getiriyor. Bu duruşun şehirler üzerinden karşılık bulması ise son derece kıymetlidir.
Konya’nın önemi burada başlıyor.
Konya artık sadece Türkiye’nin kadim şehirlerinden biri değildir. Konya, tarihî ve manevi derinliğini bugünün dünyasına taşıyabilecek, belediyecilik birikimini uluslararası zeminde paylaşabilecek, gönül coğrafyamızla daha güçlü bağlar kurabilecek bir şehir katmanına yükseliyor.
Başkan Altay’ın anlattıklarından anladığımız şu: Avrupa ve Kanada’nın desteği olmadan da dünya kurulabiliyor. Hatta insanlığın yeni umudu belki de onların dışında kalan geniş coğrafyalarda büyüyor. Asya’da, Afrika’da, Latin Amerika’da, Türk dünyasında ve gönül coğrafyamızda yeni bir arayış var.
Türkiye bu arayışın merkez ülkelerinden biridir.
Konya ise artık bu yürüyüşün şehirlerinden biri haline gelmektedir.
Bu şehir bizim için zaten başlı başına bir nimettir. Başka bir şehirde yaşamayı istemeyeceğimiz kadar içimize işlemiş, Rabbimizin bize lütfu olmuş bir şehirden söz ediyoruz. Selçuklu’nun vakarı, Mevlana’nın nefesi, Anadolu’nun sükûneti bu şehirde yaşıyor.
Güzel olan şu ki, kadim Konya’nın bu yerel derinliği şimdi evrensel bir ufka bağlanıyor.
Başkan Altay’ın Güney Amerika’dan, iklim değişikliğinden, ada şehirlerinin karşı karşıya olduğu risklerden, dünyanın farklı bölgelerinde yaşanan krizlerden söz etmesi bunun göstergesidir. Çünkü belediyecilik artık yalnızca yol, asfalt, park ve kaldırım meselesi değildir.
Kuraklık da belediyecilik meselesidir.
Göç de belediyecilik meselesidir.
Gıda güvenliği de belediyecilik meselesidir.
İklim krizi de belediyecilik meselesidir.
Gazze’de yıkılan şehirler de belediyecilik meselesidir.
Dünya Belediyeler Birliği Başkanlığı bu yüzden sadece bir unvan değildir. Şehirler üzerinden insanlığın geleceğine söz söyleme imkânıdır.
Burada çok önemli bir ayrıntı var.
Başkan Altay’ın uluslararası temaslarda kurduğu ilişkiler, yalnızca resmi protokol ilişkileri olarak görülemez. Mesela Fabrizio bir belediye başkanıdır; başka bir ülkenin, başka bir şehrin insanıdır. Fakat Başkan Altay’ın onunla kurduğu dostluk, bizim de Fabrizio’yu tanımamıza vesile oluyor. O artık yalnızca yabancı bir belediye başkanı değil, Konya’nın dünyaya açılan dostluk halkalarından biridir.
Diplomasi bazen büyük masalarda değil, samimi bir selamda başlar.
Bir insanı tanırsınız, ardından bir şehri tanırsınız.
Bir şehirle tanışırsınız, ardından bir coğrafyayı anlamaya başlarsınız.
Konya’nın dünyaya açılması biraz da budur.
Bu nedenle Başkan Altay’ın meseleye daha geniş, hatta devrimci bir bakışla yaklaşması önemlidir. Çünkü bu bakış bizi Avrupa’nın onayına mahkûm etmeyen, insanlığın geri kalanıyla doğrudan temas kuran, mazlum coğrafyaları muhatap alan, yeni bir adalet dilini şehirler üzerinden büyüten bir bakıştır.
Ben inanıyorum ki Gazze karşısında herkes sonsuza kadar susamayacak. Avrupa içinde de İspanya benzeri ahlaki kırılmalar daha fazla yaşanacak. İnsanlık vicdanı bir yerden kendine yol bulacak. Türkiye’nin ve Konya’nın bugün temsil ettiği duruş, işte bu vicdanın tutunacağı ahlaki zeminlerden biridir.
Başkan Altay’ı dinlerken içimden geçen cümle şuydu:
Türk çağı başlıyor.
Bunu hamaset olsun diye söylemiyorum. Dünya yeniden şekillenirken, şehirler diplomasinin güçlü aktörlerine dönüşürken, yerel yönetimler küresel meselelerde daha fazla söz sahibi olurken, Türkiye’nin yeni bir rol üstlendiğini görüyorum.
Fakat bu çağ sadece heyecanla karşılanmaz.
Hazırlık ister.
Maddi hazırlık ister.
Manevi donanım ister.
Kurumsal akıl ister.
Şehir bilinci ister.
Konya bundan sonra daha fazla görülecek, daha fazla konuşulacak, daha fazla ziyaret edilecek. Bu sorumluluk yalnızca belediyeye ait değildir. Medyaya, üniversitelere, sivil topluma, iş dünyasına, kültür insanlarına ve bütün Konyalılara düşen görevler vardır.
Şehrin temizliği, düzeni, estetiği, turizmi, misafirperverliği ve medya dili bu yeni dönemin parçası olmak zorundadır.
Konya’nın en büyük avantajı şudur: Bu şehir köklerinden kopmadan dünyaya açılabilecek bir şehirdir. Kendi değerlerinden utanmadan, kendi vakarını bozmadan, gösterişe savrulmadan büyüyebilir. Zaten Konya’yı değerli kılan da budur.
Elbette bu başarıda Başkan Altay’ın emeği, vizyonu, kurduğu ilişkiler ve temsil gücü belirleyicidir. Ama bu başarı aynı zamanda Konya’nın belediyecilik birikiminin, Türkiye’nin diplomatik gücünün, Cumhurbaşkanı Erdoğan’ın dünya ölçeğindeki liderlik iddiasının ve farklı kesimlerden gelen desteğin ortak sonucudur.
Bu yüzden bu başarıyı küçültmeden, daraltmadan, günlük tartışmaların içinde tüketmeden sahiplenmek gerekir.
Çünkü burada sadece bir başkanın başarısı yoktur.
Konya’nın yükselen itibarı vardır.
Türkiye’nin güçlenen sözü vardır.
Mazlum coğrafyalara daha gür ulaşacak bir ses vardır.
Şimdi mesele bu kapıdan nasıl geçileceğidir.
Konya bu görevi yalnızca temsil makamı olarak değil, şehir vizyonunu büyütecek bir imkân olarak değerlendirmelidir. Turizmden kültüre, üniversitelerden ticarete, belediyecilikten diplomasiye kadar her alanda bu yeni dönemin karşılığı üretilmelidir.
Gazze başta olmak üzere yıkılan şehirlerin, susturulan halkların, unutulan coğrafyaların sesi de bu platformlarda daha güçlü duyurulmalıdır.
Çünkü belediyecilik sadece şehir inşa etmek değildir.
Bazen yıkılan şehirlerin hakkını savunmaktır.
Bazen susan dünyanın ortasında insanlık adına konuşmaktır.
Konya bunu yapabilecek bir şehirdir.
Türkiye bunu söyleyebilecek bir ülkedir.
Uğur İbrahim Altay da bu yükü taşıyabilecek bir birikime sahiptir.
Allah Başkanımıza güç kuvvet versin. Allah nazardan saklasın. Duamız onunla.
Konya belediyeciliği bir eşik daha aşmıştır.
Bu eşik, yerelden evrensele açılan yeni bir kapıdır.
Ve o kapının ardında yalnızca Konya’nın değil; adaletin, merhametin ve yeni bir Türk çağının şehirler üzerinden yükselen sesi vardır.
Bu arada Konya Büyükşehir Belediyesi’nin kıymetli bürokrat dostlarına da küçük bir not düşelim:
Mütevazılık elbette güzeldir. Toprak gibi olmak da bizim medeniyetimizin ahlakıdır. Ama bilinsin ki Başkan Altay böyle bir başarının ardından güzel bir kutlamayı da hak ediyor.
Sonuçta Konya Havası diye de bir şeyimiz var.
Bunu da yapın bence…