Nöbetçi Eczaneler
KONYA – Hikmet İlim ve Sanat Derneği (HİSDER) tarafından Karatay Belediyesi Şemsi Tebrizi Sosyal Tesisleri’nde düzenlenen Pazartesi Toplantıları’nda, Konya Ovası Projesi (KOP) Bölge Kalkınma İdaresi Başkanı Dr. Murat Karakoyunlu “Osmanlıdan Günümüze KOP” başlıklı sunumuyla dernek üyelerine bilgi verdi.
Karakoyunlu, bugün Konya merkezli olmak üzere Aksaray, Karaman, Niğde, Kırşehir, Nevşehir, Yozgat ve Kırıkkale’yi kapsayan KOP’un yalnızca altyapı yatırımlarından ibaret görülmemesi gerektiğini söyledi. Tarım, sanayi, çevre ve sosyal politikalarla entegre bir yapı hedeflendiğini vurgulayan Karakoyunlu, bu yaklaşımın merkezi idare ile yerel aktörler arasındaki koordinasyonu güçlendirmeyi amaçladığını ifade etti.
“GAP’tan sonra en büyük sulama yatırımıdır”
Konya Ovası’na su getirilmesine ilişkin tarihsel sürece değinen Karakoyunlu, en kapsamlı çalışmanın II. Abdülhamid döneminde yürütüldüğünü belirterek şu ifadeleri kullandı:
“Konya Ovası’na suyu getirme ile ilgili en kapsamlı çalışma 2. Abdülhamid Han zamanında yapıldı. GAP’tan sonra en büyük sulama yatırımıdır. KOP’un banisi Kurukafa Mehmet Efendi’dir. Proje; Anadolu-Bağdat Demiryolu Hattını da yapan Alman firmasına ihale edildi. Ana su kaynağı Beyşehir Gölü’dür. Buradan alınan su, isale hattı ve buna bağlı sulama kanalları ve taksim merkezleri ile Konya Ovası’na ulaştırılmıştır.”
Karakoyunlu, ülkenin ilk resmi sulama projelerinden biri olarak gösterilen Konya-Çumra Sulaması’nın 1907-1914 yılları arasında hayata geçirildiğini; Beyşehir Gölü sularının isale kanalıyla ovaya taşınmasıyla 57 bin hektar tarım arazisinin sulamaya açıldığını hatırlattı. Projenin, yapıldığı dönemde dünyanın önde gelen yatırımları arasında yer aldığına da işaret etti.
KOP’un fikir babası: Kurukafa Mehmet Efendi
Sunumda KOP’un fikir altyapısında öne çıkan isimlerden Kurukafa Mehmet Efendi’ye de değinildi. Karakoyunlu, ovada taşkın riskini azaltmaya dönük erken dönem projelere dikkat çekerken şu sözlerle konuşmasını sürdürdü:
“KOP’un fikir babası olan Kurukafa Mehmet Efendi’ yi tanıtan KARAKOYUNLU “Ülkemizin planlı ilk sulama şebekesi olarak bilinen ‘Çarşamba Çayı’ havzasında yer alan sulama projelerinin de fikir babasıdır. Kar yağışlarının bol olduğu yıllarda, ovada suyu kontrol altına almak için çalışmalar büyük önem taşımaktadır. Toroslar’da eriyen karlar, Çarşamba Deresi yoluyla Suğla’dan gelen sularla birleşerek Mavi Boğaz’ı geçerek ovada taşkınlara yol açıyor ve ürünleri çürütüyordu. Avlonyalı Ferit Paşa, yerinde yaptığı incelemeler sırasında Mehmet Efendi’nin yarım kalan projesinden oldukça etkilenmiştir. 1904 yılında Sadrazamlık makamına oturan Avlonyalı Ferit Paşa, verdiği sözü yerine getirir ve Padişah 2.Abdülhamit’e konuyu açar. Proje; Anadolu-Bağdat Demiryolu Hattını da yapan Alman firmasına ihale edilir.” sözleriyle konuşmasını sürdürdü.”
Eylem planları ve kurumlar arası koordinasyon
KOP Bölge Kalkınma İdaresi Başkanlığının 2018 yılında Sanayi ve Teknoloji Bakanlığına bağlandığını anımsatan Karakoyunlu, kurumun görev alanını eylem planları, yatırım izleme-değerlendirme ve kurumlar arası koordinasyon başlıklarıyla özetledi. Bu çerçevede şu ifadeleri kullandı:
“Bölgelerin kalkınmasının hızlandırılması amacıyla ilgili kurum ve kuruluşların proje ve faaliyetlerini bütünlük içinde yürütüyoruz. Kamu yatırımlarının etkili ve verimli bir şekilde yürütülmesi için kurumlar arası koordinasyonu sağlıyoruz. Eylem planlarını hazırlayarak yatırımlara ilişkin teklifleri ilgili kurum ve kuruluşlarla işbirliği içinde hazırlayarak bölgedeki kurum ve kuruluşlar tarafından yürütülen yatırım projelerini izlemek ve değerlendiriyoruz. Bölgemizin potansiyeline, sorunlarına dair araştırma, etüt, proje ve incelemeler yapıyoruz. Gerektiğinde meradaki hayvanlar için çadırın yanında çobanlara da karavan yapıyoruz.”
Obruklar ve yeraltı suyunda kritik eşik
Konya Ovası’nın yüzölçümü bakımından Türkiye’nin en geniş tarım havzalarından biri olmasına karşın “kapalı havza” niteliği nedeniyle su sorunu yaşadığını belirten Karakoyunlu, 1970’li ve 1980’li yıllarda artan nüfus, kontrolsüz yeraltı suyu kullanımı ve geleneksel sulama yöntemlerinin çevresel alarm niteliğinde sonuçlar doğurduğunu söyledi. Yeraltı sularının hızla çekilmesiyle obrukların oluşmaya başladığını kaydeden Karakoyunlu, bölgede obruk sayısının 655’e ulaştığını aktardı.
“Kaçak kuyu sayısı 200 binlere dayandı”
Karakoyunlu, su yönetimi ve sulamanın KOP’un omurgası olduğunu vurgulayarak, 22 bin ruhsatlı kuyunun yanında elektrik tüketim verileri üzerinden yapılan değerlendirmelerin kaçak kuyu sayısının 200 binlere dayandığına işaret etti. KOP’un yaklaşımını “daha fazla su getirmekten” ibaret görmediklerini belirten Karakoyunlu, mevcut suyun daha akıllı ve tasarruflu kullanılmasına odaklandıklarını söyledi.
“Stratejik kalkınma modeli”
KOP’un su, tarım, çevre, ekonomi ve sosyal yapıyı birlikte ele alan stratejik bir bölgesel kalkınma modeli olarak Türkiye’nin en kapsamlı projeleri arasında yer aldığını ifade eden Karakoyunlu, tarıma dayalı sanayi yatırımlarıyla katma değer üretimi ve istihdamın artırılmasının hedeflendiğini belirtti. Gençler, kadınlar ve dezavantajlı gruplara yönelik çalışmaların sürdüğünü, eğitimde meslek edindirme faaliyetlerinin de bu çerçevede yürütüldüğünü dile getirdi.
Toplantı, soru-cevap bölümünün ardından HİSDER Başkanı Prof. Dr. Önder Kutlu, Başkan Yardımcısı Mustafa Dündar ve eğitimci Ahmet Sırmacı’nın Dr. Murat Karakoyunlu’ya dernek plaketini takdim etmesi ve toplu fotoğraf çekimiyle sona erdi.